Województwo Śląskie

Granica Śląska i Małopolski
"Śląsk od zachodniej Małopolski oddzielała - i oddziela nadal - rzeka. Na pewnym odcinku jest to Brynica, na pewnym Czarna Przemsza. (...) Rzeka ta jest najbardziej trwałą granicą w dziejach państwa polskiego. Polska czasami rozciągała się od morza do morza, czasami jej w ogóle nie było. Za każdym razem całkiem różny był przebieg jej granic. Z wyjątkiem jednej - tutaj, u stóp będzińskiej Góry Zamkowej zawsze była jakaś granica."  Jarosław Krajniewski, historyk Muzeum Zagłębia


Przemsza wraz z leżącymi nad jej brzegami terenami była naturalną zachodnią granicą terytorium Wiślan którego centrum znajdowało się w okolicach Krakowa. Wiślanie w VIII wieku ustanowili własne państwo które wraz z ziemiami Polan stanowiło kolebkę przyszłej państwowości Polskiej. Gród w Będzinie powstał już w IX wieku a więc na około sto lat przed panowaniem Mieszka.Stanowił on rodzaj nadgranicznej strażnicy a zarazem miał znaczenie gospodarcze gdyż tamtędy przebiegały ważne szlaki handlowe ówczesnej Europy. Najprawdopodobniej w roku 1241 osada i gród zostały zniszczone przez najazd tatarski lecz ze względu na swoje strategiczne dla Polski położenie wkrótce je odbudowano W 1358 r. Kazimierz Wielki nadał Będzinowi prawa miejskie. Jako że było to w owych czasach niespokojne pogranicze król postanowił wzmocnić systemy obronne Polski na tych obszarach. Wtedy to właśnie powstały słynne zamki fundacji Kazimierza Wielkiego zwane dziś Szlakiem Orlich Gniazd których Będzin był istotną częścią. Zamki te miały za zadanie bronić Polski przed najazdami ze Śląska. Położone na obrzeżach Małopolski były także ściśle powiązane z obroną Krakowa który był wówczas stolicą królestwa.

Bliskość granicy przysparzała Będzinowi rozlicznych problemów. W XIV i XV wieku zachodnie rubieże Ziemi Krakowskiej będące zarazem granicami królestwa musiały stawiać czoła zarówno zorganizowanym najazdom wojsk zaciężnych ze Śląska jak i pospolitym rabusiom którzy działali na tych obszarach. Pewne uspokojenie sytuacji przyniosło dopiero podpisanie w 1458 r. w Bytomiu przez burgrabiego będzińskiego Mikołaja Koenicz-Siostrzanieckiego pokoju ziemskiego.

Złoty okres w dziejach Będzina przypada na Polskę Jagiellonów a w szczególności wiek XVI. Poszczególni królowie przyznawali wtedy miastu liczne przywileje i zwolnienia podatkowe co doprowadziło do jego rozkwitu. Województwo krakowskie do którego niezmiennie należał Będzin było wtedy najbogatszą częścią Polski co również nie pozostawało bez wpływu na rozwój gospodarczy miasta. Historia Będzina wplata się w historię ówczesnej I Rzeczpospolitej. Miasto gościło wielu znamienitych gości - w 1574 r. rada miejska wydała przyjęcie na cześć wjeżdżającego do Polski Henryka Walezego, w 1588 roku na zamku odbywały sie rokowania w których uczestniczyli kanclerz Jan Zamoyski i arcyksiążę Maksymilian Habsburg, w 1683 r. zamek gości Jana III Sobieskiego wraz z żoną Marysieńką i wojskami zmierzającymi na odsiecz Wiednia, 1696 r. wizyta Augusta II Mocnego...

Zagłębie Dąbrowskie

Na powyższej mapie województwo krakowskie w okresie I Rzeczpospolitej - rok 1620. Obszar Ziemi Krakowskiej był niemal identyczny już ponad 500 lat wcześniej. Przejściowo poza jego granicami znalazły sie księstwa Oświęcimskie i Siewierskie.

W 1795 roku w wyniku III rozbioru Polski, Będzin zostaje wchłonięty przez Prusy. Po raz pierwszy w ponad 800 letniej historii tereny te znalazły się we wspólnej jednostce administracyjnej ze Śląskiem. Zabór Pruski przetrwał zaledwie 11 lat.

W 1807 r. powstało Księstwo Warszawskie w skład którego wszedł Będzin a także oprócz samej Warszawy - Kraków, Poznań, Lublin, Bydgoszcz, Kalisz, Toruń ,Częstochowa. Formalnie było to państwo niepodległe, jednak faktycznie podporządkowane napoleońskiej Francji. Po klęsce Napoleona w 1812 r. , na terytorium Księstwa Warszawskiego wkroczyły wojska rosyjskie. Na mocy postanowień traktatu kongresu wiedeńskiego w 1815 r. utworzono całkowicie zależne od Rosji Królestwo Polskie (zabór rosyjski). W wyniku utworzenia Królestwa Polskiego Będzin wchodzi w skład powiatu olkuskiego i gminy olkusko - siewierskiej z siedzibą w Dąbrowie (woj. krakowskie) . W 1842 r. włączono woj. krakowskie w którym znajdował się Będzin do guberni radomskiej. Kraków początkowo był miastem wydzielonym na mocy postanowień kongresu i tworzył Rzeczpospolitą Krakowską - obszar o pewnej autonomii ale podległy Austrii, Rosji i Prusom, co nie przeszkadzało aby na terenie Królestwa istniało przez pewien czas województwo krakowskie ale z siedzibą w Kielcach! Dopiero w 1848 r. Kraków został włączony do Austrii - Galicja. W 1866 r. powstaje powiat będziński w guberni piotrkowskiej - ówczesny powiat był bardzo rozległy, jego terytorium wynosiło 1390 km2 (obecny powiat będziński to 331 km2).

Podczas I wojny światowej miasto zostaje zajęte przez Niemców. W latach 1914 -1918 po raz drugi w swej tysiącletniej już historii decyzją okupacyjnych władz znalazło się w tym samym obszarze administracyjnym co Śląsk. Po odzyskaniu niepodległości, w 1919 r. Będzin wraz z tą częścią Małopolski która była w zaborze rosyjskim zostaje włączony do województwa kieleckiego. Mimo bliskości terytorialnej i tradycyjnych związków z Krakowem region dąbrowski znalazł się w woj. kieleckim gdyż pierwsze województwa w odradzającej się Polsce tworzone były na obszarze byłego zaboru rosyjskiego a także ze względu na rozmaite problemy wynikające z porozbiorowego dziedzictwa [obowiazujące różnice w prawie i uregulowaniach na obszarach poszczególnych zaborów]. W skład ówczesnego województwa kieleckiego wchodziły oprócz Będzina m.in. Olkusz, Częstochowa, Radom i Sandomierz. Historycznie obecne Zagłębie Dąbrowskie jest częścią Ziemi Krakowskiej a nie Ziemi Sandomierskiej w skład której wchodziły i wchodzą Kielce. Przez stulecia były to odrębne jednostki administracyjne składające się na większą - Małopolskę.

W 1939 r. Będzin zostaje zajęty przez Niemców i włączony dekretem Adolfa Hitlera do III Rzeszy (również pobliski Olkusz). Po odzyskaniu niepodległości (no właśnie czy aby na pewno tak do końca była to iepodległość?)...może raczej po pokonaniu Niemiec w 1945 r. powiat będziński wraz z powiatem zawierciańskim, Dąbrową i Sosnowcem dostaje się decyzją komunistycznych władz do województwa śląsko-dąbrowskiego. Kilka lat później do tegoż województwa zostaje włączona Częstochowa a jego nazwa zmieniona na "woj.katowickie". W 1975 r. w wyniku reformy administracyjnej Częstochowa uzyskuje status miasta wojewódzkiego ale za to do katowickiego włączono inne obszary Małopolski - Olkusz, Chrzanów i Jaworzno. W 1999 roku kolejna reforma i niespodzianka - demokratyczny Sejm przegłosował że Będzin, Częstochowa, Sosnowiec, Jaworzno znajdą się w woj. Śląskim. Nazwa ta jest całkowicie sprzeczna z historią tych małopolskich miast i sama w sobie jest skandalem. Demokracja to poszanowanie praw mniejszości co w tym wypadku zostało naruszone. Prawdopodobnie przez zwykłą głupotę posłów którzy sami nie wiedzieli nad czym głosują bo nie posądzam ich o znajomość historii tych ziem. Silne lobby śląskie w ówczesnych władzach (AWS, Krzaklewski, Buzek) odegrało w procesie nadawania nazwy dla tego województwa oraz tworzenia jego kształtu znaczącą jeśli nie kluczową role.

Historia ziem wchodzących w skład obecnego Zagłębia Dąbrowskiego pokrywa się z historią Będzina - te same jednostki administracyjne, zawsze Małopolska i Polska, drobny wyjątek stanowi część tej ziemi która przejściowo znalazła się w regionie innym niż Będzin. W 1179 r. Kazimierz Sprawiedliwy podarował Bytom, Oświęcim i Siewierz Mieszkowi Plątonogiemu, księciu raciborskiemu i dopiero w 1443 r. książę cieszyński na powrót odsprzedał Księstwo Siewierskie biskupowi krakowskiemu Zbigniewowi Oleśnickiemu. A więc przez 264 lata Siewierz pozostawał pod formalnym władaniem książąt śląskich. Po odkupieniu przez potężnych w owych czasach biskupów krakowskich na powrót połączył sie z Małopolską choć przez następne lata był obszarem wydzielonym. De facto było to wtedy państwo w państwie, z własnym wojskiem, sądem, mennicą, we władaniu biskupów i stanowi to barwny fragment historii tych ziem. Na podstawie ustaw z 1790 r. i 1791 r. Księstwo zostało formalnie włączone do Korony, jako osobna jednostka terytorialna w woj. krakowskim. W skład Księstwa Siewierskiego wchodziły miasta: Siewierz, Czeladź i Koziegłowy oraz wioski: Gołuchowice, Łagisza, Wojkowice Komorne, Rzeniszów, Nowa Wieś, Strzyżowice, Sączów, Myszkowice, Tąpkowice, Wojkowice Kościelne, Dąbie, Rogoźnik, Twardowice, Sadowie, Winowno, Będusz, Żelisławice, Bobrowniki, Grodziec i Ożarowice.

Zagłębie Dąbrowskie

Będzin zawsze pozostawał przy Polsce i nie wchodził w skład Księstwa Siewierskiego. Również obszar współczesnej Dąbrowy i Sosnowca poza małymi skrawkami ich obecnych terytoriów w skład Księstwa Siewierskiego nie wchodziły.

Niektórzy próbują na podstawie tego że w zamierzchłych czasach Siewierz przejściowo znalazł sie pod formalnym władaniem śląskich książąt udowadniać śląskość tej ziemi. Jest to całkowite nadużycie. Siewierz i inne miejscowości ówczesnego Księstwa Siewierskiego to rdzenna Małopolska, w owych czasach miejscowościami handlowano lub darowywano je w przypływie dobrego humoru (razem z ludźmi) co nie zmieniało struktury społecznej tych terenów. Nowi właściciele nie prowadzili czystek etnicznych, zachowywali autonomie swych nowych zdobyczy terytorialnych szczególnie jeśli tak jak w przypadku Siewierza były one darowane przez zaprzyjaźnionego władce. Wtedy liczyły sie podatki i daniny spływające z podległych obszarów + rozszerzanie swego terytorium. Podobny los do Siewierza i to w tym samym czasie spotkał Oświęcim (ta sama data 1179 r. , w 1457 r. książę Jan IV sprzedał królowi Kazimierzowi Jagiellończykowi Księstwo Oświęcimskie i tym samym Oświęcim połączony został osobą króla na powrót z Polską ale dopiero w 1564 r. król Zygmunt August wydał przywilej uznający ziemie Księstwa Oświęcimskiego i Księstwa Zatorskiego za część składową Korony). Dziś jest to miasto w województwie małopolskim i próba udowadniania że to Śląsk można skwitować tylko uśmiechem....Do XII wieku również Bytom wchodził w skład Małopolski (formalnie jej podlegał) i czy ktoś wysnuje na tej podstawie tezę że jest to małopolskie miasto? Chyba nie...Świadomość regionalna kształtowała sie tak naprawdę nieco później i był to proces trwający długi czas. Granice są więc jasno zaznaczone i nikt kto zna historie tych terenów nie ma wątpliwości gdzie one przebiegają. Granice wzdłuż Przemszy i Brynicy były najtrwalszymi granicami w 1000 letniej historii państwa Polskiego.   Ingner


Podział historyczny i administracyjny Na południowym-wschodzie tradycyjną granicą jest rzeka Biała (granica między dawnymi diecezjami wrocławską i krakowską, choć od 1179 roku do XV wieku ziemie Księstwa Oświęcimskiego, Księstwa Zatorskiego i Księstwa Siewierskiego należały do Piastów śląskich). Na południowym wschodzie granica biegnie szczytami Beskidu Śląskiego jak: Klimczok, Barania Góra, Ochodzita. Na wysokości miast Czechowice-Dziedzice, Pszczyna i Bieruń rzeką graniczną jest Wisła (do ujścia Przemszy), następnie Przemsza. W Górnośląskim Okręgu Przemysłowym granicą jest Brynica. W niemieckiej tradycji granice prowincji Śląsk utrwaliły się jako tradycyjne granice Śląska, zaliczając do Śląska m.in. tereny położone na zachód od Kwisy, natomiast w polskiej tradycji na zachodzie granicą Śląska jest właśnie rzeka Kwisa. Różnice te przyczyniają się do sporów co do północno-zachodniej granicy Śląska. Problematyczna jest również południowa granica Dolnego Śląska, biegnąca w dużej mierze szczytami Sudetów - według niektórych opinii ziemia kłodzka nie jest częścią Śląska, lecz osobną krainą historyczną.

Historycznie utrwalił się podział Śląska na Dolny Śląsk i Górny Śląsk. Większa część Śląska znajduje się po polskiej stronie w obrębie województw: śląskiego, opolskiego, dolnośląskiego i lubuskiego. W granicach Czech znajduje się tzw. Śląsk Czeski, na który składa się tzw. Śląsk Opawski oraz Zaolzie (zachodnia część dawnego Księstwa Cieszyńskiego). Śląsk Czeski znajduje się w obrębie kraju morawsko-śląskiego i kraju ołomunieckiego (tylko powiat Jeseník). W granicach Niemiec znajduje się niewielki obszar, tzw. Schlesische Oberlausitz (Śląskie Łużyce Górne). Historycznie był to obszar Łużyc, od 1815 roku należący do prowincji Śląsk, jest często utożsamiany ze Śląskiem na co świadczą między innymi istniejące na tych terenach nazwy jednostek administracyjnych np. Dolnośląski powiat górnołużycki, obiekty i imprezy kulturalne np. Muzeum Śląskie, Schlesischer Tippelmarkt, Schlesisches Musikfest (Śląski festyn muzyczny); śląskie media np. Niederschlesische Kurier (Kurier Dolnośląski), istnienie wspólnej Berlińsko-Brandenbursko-Śląsko-Łużyckiej metropolii kościelnej (po niemiecku: Evangelische Kirche Berlin-Brandenburg-Schlesische Oberlausitz) a także Vereinigung katholischer Edelleute Schlesiens, jak również isniejące tu śląskie organizacje np. Młodzież Śląska. Ponadto w konstytucji Saksonii znajduje się zapis dotyczący dolnośląskiej flagi i herbu. Görlitz jest uznawane za największe śląskie miasto w obecnych Niemczech. Obecny podział Śląska ukształtował się w wyniku 3 austriacko-pruskich wojen śląskich w XVIII w. (granica południowa) oraz wojen XX w., II wojny światowej i polsko-czeskiego konfliktu o Śląsk Cieszyński (granica południowo-wschodnia).  Wikipedia


INFORMATOR REGIONALNY WOJ.ŚL.
fot. www.bedzin.pl  

DZIENNIKARZE W BŁĘDZIE »
REGIONY WOJ. ŚLĄSKIEGO:
Ziemia Częstochowska »
Zagłębie Dąbrowskie i Krakowskie »
Żywiecczyzna »
Wschodni Górny Śląsk »
MIASTA WOJ.ŚLĄSKIEGO »
CIEKAWOSTKI W ŚLĄSKIEM »
FORA REGIONALNE »



Województwo śląskie - jedno z 16 województw, jednostka samorządu terytorialnego i jednostka podziału administracyjnego Polski. Województwo zostało utworzone 1 stycznia 1999 na mocy Ustawy o samorządzie województwa z 5 czerwca 1998. Stolicą województwa są Katowice. Województwo śląskie jest jedynym województwem w Polsce, w którym jest więcej powiatów grodzkich (19) niż powiatów ziemskich (17). HISTORIA. Obecne województwo śląskie zostało utworzone w 1999 roku z województw poprzedniego podziału administracyjnego: katowickiego (oprócz gmin powiatów olkuskiego1 i chrzanowskiego oraz gminy Brzeszcze z powiatu oświęcimskiego), bielskiego (oprócz gmin powiatów suskiego, wadowickiego i oświęcimskiego), częstochowskiego (oprócz gmin znajdujących się obecnie w powiatach oleskim (6 gmin), pajęczańskim (3 gminy), radomszczańskim (2 gminy) i włoszczowskim (3 gminy), 1 Gmina miejska Sławków znalazła się początkowo w powiecie olkuskim w woj. małopolskim. 1.I.2002 została, przeniesiona do powiatu będzińskiego w woj. śląskim. W latach 1922-1939 istniało pierwsze polskie województwo śląskie, które miało status obszaru outonomicznego w kraju - było ono złożone jedynie w ziem śląskich, przyznanych Polsce w 1922 roku. W latach 1945-1950 istniało województwo śląsko-dąbrowskie, którego obszar po części pokrywał się z dzisiejszym województwem śląskim - zostało ono podzielone na późniejesze województwa katowickie i opolskie. GEOGRAFIA. Położenie: Województwo śląskie jest położone na południu Polski, nad górną Wisłą, Odrą i Wartą i graniczy z Czechami i Słowacją. Pod względem geograficzno-fizycznym na terenie tego województwa znajdują się: Wyżyna Śląska, Wyżyna Krakowsko-Częstochowska, Pagóry Jaworznickie, Kotlina Oświęcimska, Płaskowyż Głubczycki, Płaskowyż Rybnicki, Beskid Śląski, Beskid Żywiecki, Beskid Mały, Kotlina Żywiecka. Geografia historyczna - podział powierzchni województwa śląskiego: 48% - Górny Śląsk należący do Śląska (Śląsk Cieszyński, ziemia pszczyńska, Górnośląskie Zagłębie Węglowe: ziemia lubliniecka, ziemia bytomska, ziemia katowicko-mysłowicka, ziemia rybnicko-raciborska, ziemia toszecko-gliwicka), 46% - ziemia krakowska należąca historycznie do Małopolski (Zagłębie Dąbrowskie, Żywiecczyzna, ziemia częstochowska), 7% - ziemie należące historycznie do Wielkopolski (ziemia sieradzka, ziemia wieluńska). TRANSPORT I KOMUNIKACJA. Komunikacja: Przez województwo śląskie przebiega szereg linii kolejowych. Silnie rozwinięta jest też sieć dróg. Biegnie tędy Autostrada A4, E40 (trasa europejska), E75 (trasa europejska) oraz kilkanaście dróg krajowych i dróg wojewódzkich. Budowana jest kolejna autostrada - A1. Znajduje się tu międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice. Komunikacja miejska to przede wszystkim KZK GOP i MZK Jastrzębie Zdrój. Transport kolejowy: Województwo śląskie stanowi jeden z największych węzłów komunikacji kolejowej w Polsce - pasażerskiej i towarowej. Z katowickiego dworca kolejowego odjeżdżają pociągi wszystkich kategorii, w tym EuroCity i InterCity, zapewniające połączenia z największymi miastami w Polsce oraz z Czechami, Słowacją, Węgrami, Austrią i Niemcami. Dużą rolę odgrywają przewozy tranzytowe, także międzynarodowe. Funkcjonują tu cztery kolejowe przejścia graniczne: Zebrzydowice-Piotrowice, chałupki-Bogumin, Zwardoń-Skalite, Cieszyn-Czeski Cieszyn. Transport lotniczy: W odległości ok. 30 km na północ od centrum Katowic znajduje się międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice. Ma on terminal pasażerski oraz terminal cargo. Port obsługuje stałe połączenia rejsowe z ponad dwudziestoma lotniskami liniami lotniczymi: Air France, Centralwings, EuroLOT, LOT, Lufthansa, Wizz Air oraz Rainair. W województwie śląskim znajdują się też lotniska sportowe: w Katowicach (lotnisko Muchowiec), w Rybniku (lotnisko Gotartowice), w Gliwicach, Bielsku-Białej, Częstochowie. Transport wodny: Port Gliwice obecnie wraz ze stacją kolejową, terminalem celnym, wolnym obszarem celnym, bazą magazynową, parkingami i biurami jest jednym z elementów Śląskiego Centrum Logistyki. Port w Gliwicach uważany jest za najnowocześniejszy i najbardziej uniwersalny port śródlądowy w kraju. Poprzez sieć kanałów i rzekę Odrę połączony jest on z siecia kanałów niemieckich (Berlin) oraz morzem Bałtyckim. OPIEKA MEDYCZNA. Ośrodki zdrowia: Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 1 im. prof. Józefa Gasińskiego w Tychach, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 2 w Jastrzębiu-Zdroju, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 3 w Rybniku, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 4 w Bytomiu, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 5 im. św. Barbary w Sosnowcu, Wojewódzki Szpital Zespolony im. prof. dr Witolda Orłowskiego w Częstochowie, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Najświętszej Maryi Panny w Częstochowie, Miejski Szpital im. dr. T. Chałubińskiego w Częstochowie, Szpital Hutniczy w Częstochowie, Wojewódzki Szpital Zespolony w Częstochowie, Szpital Wojewódzki w Bielsku-Białej, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Lublińcu, Szpital Wielospecjalistyczny w Jaworznie, Szpital MSWiA w Katowicach, 106 Szpital Wojskowy z Przychodnią-Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Gliwicach, Okręgowy Szpital Kolejowy w Katowicach, Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu, Częstochowskie Regionalne Centrum Chorób Serca i Naczyń, Centrum Onkologii-Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie Oddział w Gliwicach, Beskidzkie Centrum Onkologii im. Jana Pawła II w Bielsku-Białej, Centrum Psychiatrii w Katowicach, Wojewódzki Szpital Neuropsychiatryczny im dr Emila Cyrana w Lublińcu, Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Rybniku, Wielospecjalistyczny Szpital w Jaworznie, Wojewódzki Szpital Chorób Płuc im. dr Alojzego Pawelca w Wodzisławiu Śląskim, Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej w Piekarach Śląskich, Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach, Centrum Leczenia Oparzeń w Siemianowicach Śląskich, Wojewódzki Ośrodek Lecznictwa Odwykowego i Zakład Opiekuńczo-Leczniczy w Gorzycach, Górnośląskie Centrum Zdrowia Dziecka i Matki w Katowicach, Centrum Pediatrii im. Jana Pawła II w Sosnowcu, Wojewódzki Zakład Opieki Zdrowotnej nad Matką, Dzieckiem i Młodzieżą w Częstochowie, Wojewódzkie Centrum Pediatrii Kubalonka w Istebnej, Wojewódzki Szpital Rehabilitacyjny dla Dzieci w Jastrzębiu-Zdroju, Chorzowskie Centrum Pediatrii i Onkologii im. dr. E. Hankego, Śląski Szpital Reumatologiczno-Rehabilitacyjny im. gen. Jerzego Ziętka w Ustroniu, Zespół Wojewódzkich Przychodni Specjalistycznych w Katowicach, Szpital Śląski w Cieszynie. PRZEMYSŁ. Górnośląski Okręg Przemysłowy, zajmujący centralną część województwa, jest najsilniej uprzemysłowionym obszarem Polski. W województwie wyróżniamy jeszcze podmioty: Rybnicki Okręg Węglowy, Jaworznicko-Chrzanowski Okręg Przemysłowy, Bielski Okręg Przemysłowy, Częstochowski Okręg Przemysłowy, Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna, Gliwicka Specjalna Strefa Ekonomiczna. Zakłady przemysłowe: kopalnie węgla kamiennego: Jastrzębska Spółka Węglowa; huty żelaza i metali nieżelaznych: Huta Katowice, Huta Bankowa, Huta Częstochowa, Huta Będzin, Huta Łaziska; koksownie: Koksownia Przyjaźń, Koksownia Radlin; przemysł motoryzacyjny: Fiat Auto Poland w Bielsku-Białej i zakłady Opel GM w Gliwicach; przemysł chemiczny; przemysł włókienniczy - największe ośrodki to Częstochowa i Lubliniec; przemysł materiałów budowlanych; przemysł energetyczny: Elektrownia Rybnik, Elektrownia Jaworzno III, Elektrownia Jaworzno II, Elektrownia Łagisza, Elektrociepłownia Będzin, Elektrownia Porąbka-Żar. Zasoby surowców mineralnych: pokłady węgla kamiennego, pokłady rud żelaza, pokłady rud cynku i ołowiu. NAUKA I OŚWIATA: Szkoły wyższe: Akademia Ekonomiczna, Akademia Muzyczna, Akademia Polonijna, Akademia Wychowania Fizycznego, Akademia Sztuk Pięknych, Akademia Górniczo-Hutnicza, Akademia Techniczno-Humanistyczna, Akademia im. Jana Długosza, Bielska Wyższa Szkoła Biznesu i Informatyki im. J. Tyszkiewicza, Gliwicka Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości, Górnośląska Wyższa Szkoła Handlowa, Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Turystyki, Górnośląska Wyższa Szkoła Pedagogiczna, Górnośląska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości, Międzynarodowa Szkoła Bankowości i Finansów, Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna, wydział tańca współczesnego, Politechnika Śląska, Wyższa Szkoła Lingwinistyczna, Politechnika Częstochowska, Polska Akademia Nauk, Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych, Śląska Akademia Medyczna, Wyższe Seminarium Duchowne Archidiecezji Częstochowskiej, Śląska Wyższa Szkoła Informatyki, Śląska Wyższa Szkoła Zarządzania, Uniwersytet Śląski, Centralna Szkoła Państwowej Straży Pożarnej, Wyższa Szkoła Bankowa, Wyższa Szkoła Administracji, Wyższa Szkoła Bankowości i Finansów, Wyższa Szkoła Bankowości i Finansów, Wyższa Szkoła Biznesu, Wyższa Szkoła Ekonomii i Administracji, Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna, Wyższa Szkoła Handlowa, Wyższa Szkoła Humanistyczna, Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna, Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP, Instytut Pedagogiki, Wyższa Szkoła Planowania Strategicznego, Wyższa Szkoła Sztuk Performatywnych, Wyższa Szkoła Sztuki Stosowanej, Wyższa Szkoła Techniczna, Wyższa Szkoła Technologii Informatycznych, Wyższa Szkoła Umiejętności Społecznych, Wyższa Szkoła Zarządzania i Nauk Społecznych, Wyższa Szkoła Humanitas, Wyższa Szkoła Zarządzania Marketingowego i Języków Obcych, Wyższa Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy, Wyższe Seminarium Duchowne Braci Mniejszych, Wyższe Śląskie Seminarium Duchowne, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Prywatne Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Prywatne Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych. KULTURA. Biblioteki: Biblioteka Śląska. Muzea: Muzeum Śląskie, Muzeum Górnośląskie, Muzeum Śląska Cieszyńskiego, Muzeum Zagłębia, Muzeum Górnictwa Węglowego, Tyskie Muzeum Piwowarstwa, Muzeum Maszyn Biurowych, Muzeum Nośników Danych, Muzeum Prawa i Prawników Polskich, Muzeum Geologii Złóż, Muzeum Archidiecezjalne, Muzeum Misyjne OO. Franciszkanów, Muzeum Najmniejszych Książek Świata Zygmunta Szkocnego, Muzeum Biograficzne P. Stellera, Muzeum Sztygarka, Muzeum Historii Katowic, Muzeum Historii Jaworzna, Muzeum Dzwonków, Centralne Muzeum Pożarnictwa, Centrum Scenografii Polskiej, Górnośląski Park Etnograficzny, Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego, Izba Śląska, Sztolnia Czarnego Pstrąga, Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna, Skansen górniczy "Królowa Luiza", Skansen podziemny "Guido", Zabytkowa kopalnia "Ignacy", Państwowe Muzeum Wnętrz Zabytkowych, Muzeum Prasy Śląskiej, Skansen Zagroda Wsi Pszczyńskiej. Teatry: Teatr Śląski, Teatr Zagłębia, Śląski Teatr Tańca, Teatr Rozrywki, Teatr GuGalander, Teatr Ateneum, Teatr Korez, Teatr Cogitatur, Teatr Nowy, Teatr Locus, Teatr Iluzji, Teatr Domisol, Teatr Mały, Teatr Gry i Ludzie, Teatr Dzieci Zagłębia, Teatr Wielkie Koło, Teatr Peventorium, Teatr Lalki i Aktora "Arena", Gliwicki Teatr Muzyczny, Kinoteatr Rialto, Kinoteatr Tęcza, Kinoteatr Bałtyk, Kinoteatr X, Suka Off, Teatr Ziemi Rybnickiej, Teatr Polski, Teatr Lalek "Banialuka", Teatr im. Adama Mickiewicza, Teatr From Poland, Teatr im. Adama Mickiewicza. Muzyka: Filharmonia Śląska, Filharmonia Zabrzańska, Filharmonia Częstochowska, Opera Śląska, Estrada Śląska, Rawa Blues Festiwal, Metalmania, Mayday Festiwal, Off Festival, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia, Międzynarodowy Konkurs Dyrygentów im. G. Fitelberga, Międzynarodowy Festiwal Orkiestr Wojskowych, Państwowy Zespół Pieśni i Tańca "Śląsk". TURYSTYKA I WYPOCZYNEK. Beskid Śląski jest terenem turystycznym, na jego terenie znajdują się liczne ośrodki sportów zimowych, a także bazy turystyczne oraz szlaki turystyczne. Województwo śląskie jest miejscem o dużej liczbie jezior (szczególnie sztucznych) - wiele z nich umożliwia uprawianie sportów wodnych, np. zbiornik Pogoria w Dąbrowie Górniczej czy Zalew Rybnicki w Rybniku. na terenie województwa śląskiego znajdują się tereny pieszych wędrówek, wspinaczki skałkowej oraz speleologii na terenie Jury Krakowsko-Częstochowskiej tzn. Szlak Orlich Gniazd. Miejscowości wypoczynkowe województwa śląskiego: Szczyrk, Ustroń, Wisła, Kroczyce, Istebna, Brenna, Korbielów, Zwardoń, Rudy. Obiekty turystyczne województwa śląskiego: Klasztor na Jasnej Górze w Częstochowie, Zamek w Pszczynie, Zamek Piastowski w Gliwicach, Zespół klasztorno-pałacowy w Rudach, Zamek w Rybniku, Radiostacja gliwicka, Stare Miasto w Gliwicach, Zamek w Będzinie, Zamek w Chudowie, Zamek w Lublińcu, Zamek w Podzamczu koło Ogrodzieńca, Zamek w Olsztynie koło Częstochowy, Skansen górnictwa "Luiza" i "Guido" w Zabrzu, Kopalnia Rud Srebronośnych w Tarnowskich Górach, Skansen Kolei Wąskotorowych w Rudach, Centralne Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach, Trójkąt Trzech Cesarzy w Mysłowicach, Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku w Chorzowie, Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryji Panny w Rudach, Zabytki jurysdykcji karnej, Bazylika św. Antoniego w Rybniku, Kościół św. Mikołaja z XIII wieku w Lublińcu, Gotycki kościół pw. św. Trójcy w Wodzisławiu Śląskim z II poł. XV w., Kościół św. Katarzyny z 1534 r. w Rybniku, Kolegiata Św. Wojciecha i św. Katarzyny z XVI w. w Jaworznie, Dwór obronny w Jastrzebiu-Zdroju, Park Zdrojowy w Jastrzębiu-Zdroju, Zamek Sułkowskich w Bielsku-Białej, Katedra św. Mikołaja w Bielsku-Białej, Kościół św. Jakuba w Lubszy k/Lublińca z XIV w., Stare Miasto w Cieszynie XIII-XX w., Góra Zamkowa w Cieszynie XI-XIX w., Kaplica Zamkowa na Górze Zamkowej w Cieszynie (Rotunda) XI/XII w., Relikty wieży ostatecznej obrony i fragmentów zamku w na Górze Zamkowej w Cieszynie XII-XVI w., Wieża "Piastowska" na Górze Zamkowej w Cieszynie XIV w., Kościół św. Marii Magdaleny w Cieszynie z nekropolią Piastów Śląskich XIII-XIX w. PRZYRODA. Na terenie województwa ślaskiego znajdują się kompleksy leśne, których historyczne i umowne nazwy to: Bory Niemodlińskie, Bory Stobrawskie, Lasy Lubliniecko-Świerklanieckie, Lasy Raciborskie, Lasy Pszczyńskie. Parki krajobrazowe województwa śląskiego: Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku, Babiogórski Park Narodowy, Park Krajobrazowy Beskidu Małego, Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego, Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich, Park Krajobrazowy Lasy nad Górną Liswartą, Park Krajobrazowy Orlich Gniazd, Park Krajobrazowy Stawki, Załęczański Park Krajobrazowy, Żywiecki Park Krajobrazowy, Rezerwat przyrody Dolina Żabnika, Rezerwat sasanek. SPORT. Ważniejsze kluby sportowe województwa śląskiego: AZS Częstochowa, AWF Mickiewicz Katowice, AZS AWF Katowice, AZS US Katowice, Błękitni Aniołów, GKS Katowice, HC GKS Katowice, Hetman Szopienice, HKS Szopienice, Rozwój Katowice, MK Katowice, MKS Pałac Młodzieży Katowice, Naprzód Janów Katowice, Policyjny Klub Sportowy Katowice, Sparta Katowice, Dąb Katowice, EKS Katowice, FC Katowice, Górnik Katowice, KS Baildon Katowice, Pogoń Katowice, Zagłębie Sosnowiec, Czarni Sosnowiec, GKS Płomień Milowice, Victoria Lubliniec, K.P. Polska Energia SSA Sosnowiec, Piast Gliwice, Carbo Gliwice, Polonia Bytom, Szombierki Bytom, Górnik Miechowice, Rozbark Bytom, Stal Bobrek Bytom, Browary Tyskie Bobry Bytom, Zefir Bytom, Górnik Zabrze, Gwarek Zabrze, Walka Zabrze, Sparta Zabrze, Slavia Ruda Śląska, Grunwald Ruda Śląska, Urania Ruda Śląska, GKS 71 Tychy, GKS Tychy, Ruch Chorzów, Raków Częstochowa, AKS Chorzów, Dynamit Chorzów, Alba Elcho Chorzów, Szczakowianka Jaworzno, Victoria Jaworzno, Vitoria Częstochowa, RKS Grodziec, Śląsk Świętochłowice, Naprzód Lipiny, KS Strzybnica, CKS 1924 Czeladź, Concordia Knurów, Ruch Radzionków, MMKS Dąbrowa Górnicza, Sparta Lubliniec, ROW Rybnik, RKM Rybnik, RMKS Rybnik, TS Volley Rybnik, Odra Wodzisław, GKS Jastrzębie, Piast Cieszyn (obecnie Mieszko-Piast), KS Jastrzębski Węgiel, BKS Stal Bielsko-Biała, TS Podbeskidzie Bielsko-Biała, KS Naprzód 23 Rydułtowy dawny GKS, KS Wisła Ustronianka, Włókniarz Częstochowa. PODZIAŁ ADMINISTRACYJNY: Powiaty grodzkie województwa śląskiego: Katowice, Częstochowa, Sosnowiec, Gliwice, Zabrze, Bytom, Bielsko-Biała, Ruda Śląska, Rybnik, Tychy, Dąbrowa Górnicza, Chorzów, Jaworzno, Jastrzębie-Zdrój, Mysłowice, Siemianowice Śląskie, Żory, Piekary Śląskie, Świętochłowice. Powiaty ziemskie województwa śląskiego: powiat cieszyński, wodzisławski, będziński, bielski, żywiecki, tarnogórski, częstochowski, zawierciański, gliwicki, raciborski, pszczyński, mikołowski, kłobucki, lubliniecki, rybnicki, myszkowski, bieruńsko-lędziński. Miasta województwa śląskiego: Katowice, Częstochowa, Sosnowiec, Gliwice, Zabrze, Bytom, Bielsko-Biała, Ruda Śląska, Rybnik, Tychy, Dąbrowa Górnicza, Chorzów, Jaworzno, Jastrzębie-Zdrój, Mysłowice, Siemianowice Śląskie, Będzin, Żory, Tarnowskie Góry, Piekary Śląskie, Racibórz, Świętochłowice, Zawiercie, Wodzisław Śląski, Knurów, Mikołów, Cieszyn, Czechowice-Dziedzice, Czeladź, Myszków, Żywiec, Lubliniec, Czerwionka-Leszczyny, Pszczyna, Łaziska Górne, Rydułtowy, Bieruń, Pyskowice, Orzesze, Radlin, Radzionków, Lędziny, Ustroń, Skoczów, Pszów, Kłobuck, Wisła, Blachownia, Wojkowice, Poręba, Kalety, Imielin, Miasteczko Śląskie, Łazy, Sławków, Koniecpol, Szczyrk, Siewierz, Kuźnia Raciborska, Krzepice, Ogrodzieniec, Żarki, Woźniki, Szczekociny, Toszek, Strumień, Wilamowice, Koziegłowy, Krzanowice, Pilica, Sośnicowice. WOJEWODOWIE. Wojewodowie Śląscy (1922-1939): Józef Rymer, Antoni Schultis, Tadeusz Koncki, Mieczysław Bilski, Michał Grażyński. Przewodniczący Wojewódzkiej Rady Narodowej: Jerzy Ziętek. Wojewodowie Śląsko-Dąbrowscy (1945-1948): Jerzy Ziętek, Aleksander Zawadzki. Wojewodowie Katowiccy (1952-1997): Bolesław Jaszczuk, Jerzy Ziętek, Stanisław Kiermaszek, Zdzisław Legomski, Henryk Lichoń, Roman Paszkowski, Tadeusz Wnuk, Wojciech Czech, Eugeniusz Ciszak. Wojewodowie Śląscy (1997-...): Marek Kempski, Wilibald Winkler, Lechosław Jarzębski, Tomasz Pietrzykowski, Zygmunt Łukaszczyk.


Województwo Śląsko-Małopolskie


Urząd Województwa Śląskiego Beskidy Zobacz Śląsk, Górny i Dolny Zabytki Techniki Informator Kulturalny Metropolia Silesia-Dabrova