Województwo Śląskie

Hanysy kontra Gorole To nie mieszkańcy Śląska i Zagłębia są powodem "wojny" miedzy tymi regionami, ale urzędnicy, którzy zacierają odmienny charakter regionów i powodują tym opór mieszkańców. Różnice pomiedzy regionami są naturalne, a sztuczne ich zacieranie skutkuje wzmaganiem się antagonizmów. zapraszamy do lektury ciekawego artykułu Zuzki pt. "Hanysi kontra Gorole" (Interia360.pl, 2008-04-02):


To nie będą przemyślenia historyka, socjologa czy też politologa lecz przeciętnej mieszkanki Śląska, która urodziła się na nim, wychowała, żyje i zna przyczyny niechęci Ślązaków do tych osób, które nie pochodzą z ziemi śląskiej.

Niedawno miałam okazję przeczytać artykuł "Ślązacy to pijacy!", w którym autor m.in. zastanawia się: Śląsk nie lubi Zagłębia, bo... no właśnie, bo co? Ciekawe kto jeszcze się orientuje skąd taki ostry podział. Młodzież tych regionów, która pała do siebie nawzajem nieuzasadnioną nienawiścią najprawdopodobniej nie zna historii i nie wie od czego się te wszystkie uprzedzenia zaczęły. Czemu więc niechęć trwa?(...) Tego nikt nie wie, ale przynajmniej tradycja została podtrzymana.

Tekst ten sprawił, że i ja przystanęłam nad tym tematem. Ale nie myślę o tym ani od dziś, ani od wczoraj. Te myśli powracają często, ponieważ z racji mojego pochodzenia nie jeden raz mogłam obserwować zachowania, wynikające z niechęci a nawet z nienawiści rodowitych Ślązaków do ludzi, którym nie było dane urodzić się na Śląsku. Żeby być sprawiedliwą, muszę dodać, że ta wrogość bywa obustronna.


My-Hanysy, Wy-Gorole
Być może nie wszyscy wiedzą, co znaczy słowo "Hanys". To nikt inny jak mieszkaniec Górnego Śląska. Pierwotnie miało to być określenie obraźliwe, niejako sugerujące pochodzenie niemieckie (Hans - odpowiednik polskiego Jana). Jednak na tyle przyjęło się ono wśród Ślązaków, że dziś każdy z nich powie o sobie z dumą: Hanys. Od dawien dawna są więc Hanysy i reszta Polaków, zwanych "Gorolami". Słowo "gorol" narodziło się na Śląsku półtora wieku temu. Wtedy określało przybyszów z gór (górole) a dziś generalnie określa wszystkich nie-Ślązaków.


A on jest "krojcokiem"!
Między Hanysem a Gorolem jest jeszcze ktoś pośrodku - "krojcok", czyli pół-Ślązak, pół-gorol. Takie przypadki są o tyle szczególne, że bywają owocami związków dwojga ludzi, którym często na drodze do szczęścia stają właśnie uprzedzenia Ślązaków do "obcych". Nie trudno się domyślić, że w takim wypadku "ofiarą" jest gorol, który zdecydował się zostać nowym członkiem śląskiej rodziny.

Znam wiele przypadków, często tragicznych, kiedy młode żony czy też mężowie boleśnie odczuwali niechęć nowego otoczenia. Spędziłam wiele godzin na rozmowach z bardzo bliskimi mi osobami, wysłuchując historii, które potrafiły przyprawić o ból głowy. Gorolowi w śląskiej rodzinie czasem jest bardzo "pod górkę". Jest dyskryminowany, piętnowany, upokarzany, uważany za kogoś gorszego. Bywa, że mimo wielu lat spędzonych na Śląsku nigdy nie zostaje zaakceptowany jako "swój". Celowo używam tu czasu teraźniejszego. Zjawisko to na szczęście nie jest już tak silne jak kilkanaście czy kilkadziesiąt lat temu ale niestety wciąż można się z nim spotkać.


Dlaczego Ślązacy nie lubią "Goroli"?
Historia odcisnęła na Ślązakach ogromne piętno - odkąd sięgnąć pamięcią, Śląsk wciąż musiał o coś i z kimś walczyć. W XVI w. łupiony był przez wojska carskie a w następnym wieku stał się własnością Prus. To zapoczątkowało wieloletnią germanizację. II wojna światowa sprawiła, że Śląsk znalazł się pod władzą niemiecką. Po wcieleniu go do Rzeszy, masowo wpisywano jego mieszkańców na niemiecką listę narodowościową, wcielano ich przymusowo do Wehrmachtu, prowadzono brutalną walkę z językiem polskim i wszelkimi przejawami polskości. Ślązacy byli przetrzymywani w więzieniach i obozach karnych, przesiedlani i mordowani.

Po zakończeniu wojny problemy Ślązaków jednak nie zniknęły. Ludnością śląską postanowiły zająć się władze PRL. Uznając ją za zgermanizowaną, wysiedlono w ciągu kilku lat kilkaset tysięcy Ślązaków. Wielu z nich było prześladowanych w kraju lub wywożonych do niewolniczej pracy w ZSRR. Próbowano również walczyć ze Ślązakami poprzez zakaz używania śląskiej gwary w szkołach, a także w urzędach, w których na domiar złego na wysokich stanowiskach obsadzano napływowych mieszkańców z Zagłębia. Ślązacy żyli w poczuciu odrzucenia przez resztę rodaków, nazywani "szwabami", "hitlerowskimi synami", traktowani byli jak nie-Polacy.

Czy powyższe wydarzenia nie są dostatecznym powodem, żeby Ślązacy czuli się pokrzywdzonymi i odrzuconymi przez resztę kraju? Czy to nie jest wystarczający powód, żeby poczuć niechęć do Goroli? Żeby izolować się od nich? Żeby narodziła się świadomość odrębności?


Śląsk Czarny kontra Czerwone Zagłębie
Jeśli mówimy już o niechęci Ślązaków, to chyba powinniśmy położyć szczególny nacisk na ich stosunek do Zagłębia Dąbrowskiego. Co sprawiło, że mieszkańcy sąsiadujących ze sobą dwóch krain, które dzieli jedynie rzeka, byli sobie tak wrodzy? I są niestety nadal.

Śląsk to ogromne przywiązanie do tradycji, do rodziny, to etos pracy, to bogata kultura. Śląsk to obchodzone Urodziny (podczas gdy reszta kraju świętuje Imieniny), to rozśpiewane biesiady piwne (nie mające nic wspólnego z pijaństwem), to wyjątkowa gwara (dla reszty kraju twarda i nieprzyjazna), to gra w "skata" z niemieckojęzycznymi komendami (kolory kart to herce, szele, krojce i griny), to tradycyjne, niedzielne, rodzinne obiady (klasyka to: rosół, modro kapusta, kluski śląskie i rolada), to wyjątkowe hodowle gołębi.

Przekraczamy rzekę Brynicę i trach! Inny świat - Zagłębie Dąbrowskie, zwane też Czerwonym Zagłębiem, zapewne w celu podkreślenia silnego związku z ruchem robotniczym i z tak samo silne lewicowymi wpływami już od XIX wieku. Zagłębie, to tak inna od śląskiej kultura, ukształtowana odmiennymi wpływami, począwszy od czasów zaborów a skończywszy na "dekadzie gierkowskiej". Właśnie - chyba największy wpływ na negatywny stosunek Ślązaków do Zagłębia miały czasy PRL-u, kiedy to postanowiono zlikwidować różnice między tymi regionami, zgodnie z polityką partii pod przewodnictwem I sekretarza KC PZPR Edwarda Gierka, pochodzącego zresztą z Zagłębia.

Starsi Ślązacy pamiętają prawdziwy zalew mieszkańców z całej Polski, którzy przyjechali "za chlebem" na Śląsk. Osiadali się oni jednak głównie w Zagłębiu, które stało się istnym zbiorowiskiem reprezentantów różnych województw. Miało się wrażenie, że nie ma tam autochtonów, a jedynie są przyjezdni. Przy tym w większości byli to ludzie ze wsi. Przyjeżdżali pracować na Śląsk skuszeni propozycją wysokich zarobków i różnych przywilejów. Część z nich zostawała na stałe, inni jednak przyjeżdżali tylko, aby zimą "dorobić", a wiosną wracali na swoje gospodarstwa. Często przeprowadzano akcje werbunkową na terenie całego kraju, polegającą na zachęcaniu młodych ludzi z biedniejszych wsi, aby przyjeżdżali na Śląsk, który zagwarantuje im godziwy byt, lokum, wykształcenie. I to działało.

To jednak nie miało pozytywnego wpływu na relacje z rdzennymi Ślązakami. Dlaczego? Mieli oni poczucie, że odbiera im się miejsca pracy, o kierowniczych stanowiskach mogli zapomnieć, ponieważ obsadzano nimi Zagłębiaków, młode małżeństwa w nieskończoność mogły czekać na mieszkania, podczas gdy "napływowi" w zamian za to, że przyjechali pracować w kopalniach czy hutach, otrzymywali od ręki własny kąt w hotelach robotniczych, a w wypadku całych rodzin znajdowały się dla nich mieszkania. Mówili inną gwarą, mieli inne zwyczaje, byli innymi ludźmi, a to dla Ślązaków żyjących w nieco hermetycznym świecie, było trudne do zaakceptowania. Powody niechęci Ślązaków można by długo wyliczać.


Tych z "wulca" należało unikać
Hotele robotnicze zwane "wulcami" to odrębny temat. Były one nieodłącznym elementem większości śląskich osiedli. Omijało się je szerokim łukiem. Mieszkali w nich dość charakterystyczni ludzie. Można ich zawsze było poznać po typowym ubiorze (moda miastowa za "komuny" odbiegała dalece od wiejskiej), w tylną kieszeń spodni, niczym znak rozpoznawczy, koniecznie musiał być wsunięty wielki grzebień. Sam ubiór jednak nie przesądzał niczego.

O wiele gorsza była opinia, jaką cieszyli się owi ludzie. Hotele robotnicze były pełne samotnych mężczyzn, którzy daleko od swoich domów i rodzin, czuli się nad wyraz swobodnie. Ta swoboda w połączeniu z możliwościami, jakie dawało miasto i pieniędzmi, które gwarantowało zatrudnienie na Śląsku sprawiała, że "wulce" stawały się siedzibą pijaństwa i rozpusty. Kawalerskie życie jego lokatorów to była praca a po niej balanga. Wieczne awantury, głośne imprezy mocno zakrapiane wódką i osładzane jednoznacznym towarzystwem kobiet, ciągłe interwencje milicji - taki obraz (choć z pewnością nie do końca prawdziwy) utrwalił się Ślązakom, którzy zmuszeni byli sąsiadować z hotelami robotniczymi. Należy przypuszczać, że w dużej mierze właśnie ci przyjezdni "zapracowali" na niechlubną opinię o gorolach.


Silesia? Tak! Ale bez Zagłębia!
Dziś są już inni ludzie, inne czasy. Bolesna historia jest już za nami. Młode pokolenie zna ją jedynie z opowiadań. W czasach pokoju, wolności, demokracji, nie mamy powodów, aby czuć niechęci do rodaków z innych regionów kraju. Wszelkie granice zacierają się, wszędzie mamy blisko - wystarczy wsiąść w auto lub samolot, aby w mgnieniu oka znaleźć się w innym mieście, w innym państwie, na innym kontynencie. W zacieraniu tych różnic pomaga również Internet. W wirtualnym świecie nie ma znaczenia region, z którego pochodzimy, krew przodków, która płynie w naszych żyłach, czy też akcent jakim się posługujemy. Nie zmienia to jednak faktu, że nie da się z dnia na dzień zmienić mentalność Ślązaków [i Zagłębiaków]. Dlatego antagonizm wciąż jest obecny w relacji Ślązak-Gorol. (...)


Opinie internautów pod artykułem: (forum Interia360.pl)

"Ale po co zakopywać topór? Ześlączyć całą Polskę? Pani autor, my Zagłębiacy nie chcemy wojny. Chcemy by w mediach nasze miasta nazywano zagłębiowskimi, chcemy by nie mylono nas ze Śląskiem, czy to tak dużo? Następuje silesianizacja Zagłębia. Co dalej? Śląski Kraków? Śląska Warszawa a może Tokio? Ludzie wyluzujcie. Antagonizmy nakręcają Ślązacy, media i urzędnicy. Urodziłem się Zagłębiakiem i nie wstydzę się tego. I nigdy nie będę Ślązakiem choćby mieli zmienić nazwy wszystkich polskich miast na Silesia 43, 44, 45..."  ~Radko

"Czemu nic nie jest napisane o tym, ze gorole sie tu nazjezdzali i teraz sie wywyszaja?. Mala wzmianka o tym ze to dziala w dwie strony a reszta artykulu o tym jacy to slazacy zli. Nie raz bylem swiadkiem glupich docinek z powodu tego ze ktos gada po Slasku, najczesciej jednak to sa glupie spojrzenia"  ~SLONZOK

"Starszy mi kiedyś opowiadało takich wsiakach ze centralnej polski co pisali do domu że tutaj jest jakoś dziwnie po pociągi jeżdżą po ulicy (chodzi o tramwaj), byli zszokowali ruchomymy schodami i nie umieli rozszyfrowac drzwi na fotokomórke. Śląsk to kraina która obfitowała w przemysł, technologie, nauke i kulture a wszystko zmaśli warszawiacy i wsiaki, którzy przyjechali pracowac i pić, pracowac i pić. I tak do oporu."  ~Rider

"Temat pełen kompleksiarzy. Prawda jest taka że Slask od około 875 do 906 roku należał pod granice krolestwa Wielkomorawskiego. Pozniej do 990 roku Slask przejeli Czesi jako spadkobiercy wielkomorawian. Dopiero przez najazdy Mieszka I na Slask w roku 990 doprowadziły do tego ze Slask został przylaczony do Polski. Z tego mozemy wywnioskowac ze Slask dostał sie w rece Piastów siłą, wiec gadanie o jakiejs polskiej macierzy Slazakow to sa brednie. Slask w pozniejszych okresach wielokrotnie stawał sie Czeski, Niemiecki, spowrotem Polski, i głownie stad w jezyku slaskim, najwiecej zaporzyczen jest wlasnie z tych trzech jezykow. Ciekawe kto z was wie ze Slask przez krótki okres był odbrebnym panstwem, a w latach 1922-1939 autonomicznym organem. Slask w okresie przedwojennym wytwarzał 46% PKB całej Polski, aktualnie wytwarza 14%, i jest drugi pod wzgledem bogactwa regionem kraju. Lata komunistyczne w Polsce, to ciagle gnebienie Slaska i Slazakow, bicie dzieci w szkolach za mowienie po Slasku, wystawianie mandatow za ten sam powod, kazdy przejaw oporu byl radykalnie tłumiony. W okresie tym tez panstwo Polskie zaczelo usuwac Slazakow z wysokich strzebli urzedowych zastepujac ich glownie ludzmi z Zaglebia Dab.(bylej Małopolski). Na Dolnym Slasku wypedzono wszystkich mieszkancow pochodzenia niemieckiego, i tych ktorzy nie uznawali sie za polakow. Aktualnie po naplywach w latach 1960-1970 polskich wiesniakow na Slask za praca,i godniejszym zyciem, zaczeto wypierac kulture Slaska, i jak kogos takiego mozna lubic?. W dzisiejszych czasach ludzie poslugujacy sie jezykiem slaskim sa zepchnieci do grupy niedouczonych ludzi, i czesto sa wysmiewani przez polskich wiesniakow a dokladnie ich potomkow za to ze kultywuja serce tej ziemi, a sercem tym jest nasza mowa."  ~Wielkie Hajduki

"Przyczyny niecheci sa dosc proste. To po prostu zbyt duze roznice cywilizacyjne, zbyt rozne nawyki i obyczaje, to po prostu dwa rozne narody. Wystarczy przeciez przejechac z Katowic do Sosnowca i chociazby przypatrzyc sie tamtejszym plotom, rasowy Slazak gdyby mial taki plot ktory bynajmnije nie przeszkadza w reszcie Polski chyba nie sypialby po nocach..."  ~janusz



INFORMATOR REGIONALNY WOJ.ŚL.
fot. zuza / Interia360.pl  
Etos pracy wpisany jest w śląską tradycję

DZIENNIKARZE W BŁĘDZIE »
REGIONY WOJ. ŚLĄSKIEGO:
Ziemia Częstochowska »
Zagłębie Dąbrowskie i Krakowskie »
Żywiecczyzna »
Wschodni Górny Śląsk »
MIASTA WOJ.ŚLĄSKIEGO »
CIEKAWOSTKI W ŚLĄSKIEM »
FORA REGIONALNE »



Województwo śląskie - jedno z 16 województw, jednostka samorządu terytorialnego i jednostka podziału administracyjnego Polski. Województwo zostało utworzone 1 stycznia 1999 na mocy Ustawy o samorządzie województwa z 5 czerwca 1998. Stolicą województwa są Katowice. Województwo śląskie jest jedynym województwem w Polsce, w którym jest więcej powiatów grodzkich (19) niż powiatów ziemskich (17). HISTORIA. Obecne województwo śląskie zostało utworzone w 1999 roku z województw poprzedniego podziału administracyjnego: katowickiego (oprócz gmin powiatów olkuskiego1 i chrzanowskiego oraz gminy Brzeszcze z powiatu oświęcimskiego), bielskiego (oprócz gmin powiatów suskiego, wadowickiego i oświęcimskiego), częstochowskiego (oprócz gmin znajdujących się obecnie w powiatach oleskim (6 gmin), pajęczańskim (3 gminy), radomszczańskim (2 gminy) i włoszczowskim (3 gminy), 1 Gmina miejska Sławków znalazła się początkowo w powiecie olkuskim w woj. małopolskim. 1.I.2002 została, przeniesiona do powiatu będzińskiego w woj. śląskim. W latach 1922-1939 istniało pierwsze polskie województwo śląskie, które miało status obszaru outonomicznego w kraju - było ono złożone jedynie w ziem śląskich, przyznanych Polsce w 1922 roku. W latach 1945-1950 istniało województwo śląsko-dąbrowskie, którego obszar po części pokrywał się z dzisiejszym województwem śląskim - zostało ono podzielone na późniejesze województwa katowickie i opolskie. GEOGRAFIA. Położenie: Województwo śląskie jest położone na południu Polski, nad górną Wisłą, Odrą i Wartą i graniczy z Czechami i Słowacją. Pod względem geograficzno-fizycznym na terenie tego województwa znajdują się: Wyżyna Śląska, Wyżyna Krakowsko-Częstochowska, Pagóry Jaworznickie, Kotlina Oświęcimska, Płaskowyż Głubczycki, Płaskowyż Rybnicki, Beskid Śląski, Beskid Żywiecki, Beskid Mały, Kotlina Żywiecka. Geografia historyczna - podział powierzchni województwa śląskiego: 48% - Górny Śląsk należący do Śląska (Śląsk Cieszyński, ziemia pszczyńska, Górnośląskie Zagłębie Węglowe: ziemia lubliniecka, ziemia bytomska, ziemia katowicko-mysłowicka, ziemia rybnicko-raciborska, ziemia toszecko-gliwicka), 46% - ziemia krakowska należąca historycznie do Małopolski (Zagłębie Dąbrowskie, Żywiecczyzna, ziemia częstochowska), 7% - ziemie należące historycznie do Wielkopolski (ziemia sieradzka, ziemia wieluńska). TRANSPORT I KOMUNIKACJA. Komunikacja: Przez województwo śląskie przebiega szereg linii kolejowych. Silnie rozwinięta jest też sieć dróg. Biegnie tędy Autostrada A4, E40 (trasa europejska), E75 (trasa europejska) oraz kilkanaście dróg krajowych i dróg wojewódzkich. Budowana jest kolejna autostrada - A1. Znajduje się tu międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice. Komunikacja miejska to przede wszystkim KZK GOP i MZK Jastrzębie Zdrój. Transport kolejowy: Województwo śląskie stanowi jeden z największych węzłów komunikacji kolejowej w Polsce - pasażerskiej i towarowej. Z katowickiego dworca kolejowego odjeżdżają pociągi wszystkich kategorii, w tym EuroCity i InterCity, zapewniające połączenia z największymi miastami w Polsce oraz z Czechami, Słowacją, Węgrami, Austrią i Niemcami. Dużą rolę odgrywają przewozy tranzytowe, także międzynarodowe. Funkcjonują tu cztery kolejowe przejścia graniczne: Zebrzydowice-Piotrowice, chałupki-Bogumin, Zwardoń-Skalite, Cieszyn-Czeski Cieszyn. Transport lotniczy: W odległości ok. 30 km na północ od centrum Katowic znajduje się międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice. Ma on terminal pasażerski oraz terminal cargo. Port obsługuje stałe połączenia rejsowe z ponad dwudziestoma lotniskami liniami lotniczymi: Air France, Centralwings, EuroLOT, LOT, Lufthansa, Wizz Air oraz Rainair. W województwie śląskim znajdują się też lotniska sportowe: w Katowicach (lotnisko Muchowiec), w Rybniku (lotnisko Gotartowice), w Gliwicach, Bielsku-Białej, Częstochowie. Transport wodny: Port Gliwice obecnie wraz ze stacją kolejową, terminalem celnym, wolnym obszarem celnym, bazą magazynową, parkingami i biurami jest jednym z elementów Śląskiego Centrum Logistyki. Port w Gliwicach uważany jest za najnowocześniejszy i najbardziej uniwersalny port śródlądowy w kraju. Poprzez sieć kanałów i rzekę Odrę połączony jest on z siecia kanałów niemieckich (Berlin) oraz morzem Bałtyckim. OPIEKA MEDYCZNA. Ośrodki zdrowia: Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 1 im. prof. Józefa Gasińskiego w Tychach, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 2 w Jastrzębiu-Zdroju, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 3 w Rybniku, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 4 w Bytomiu, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 5 im. św. Barbary w Sosnowcu, Wojewódzki Szpital Zespolony im. prof. dr Witolda Orłowskiego w Częstochowie, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Najświętszej Maryi Panny w Częstochowie, Miejski Szpital im. dr. T. Chałubińskiego w Częstochowie, Szpital Hutniczy w Częstochowie, Wojewódzki Szpital Zespolony w Częstochowie, Szpital Wojewódzki w Bielsku-Białej, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Lublińcu, Szpital Wielospecjalistyczny w Jaworznie, Szpital MSWiA w Katowicach, 106 Szpital Wojskowy z Przychodnią-Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Gliwicach, Okręgowy Szpital Kolejowy w Katowicach, Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu, Częstochowskie Regionalne Centrum Chorób Serca i Naczyń, Centrum Onkologii-Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie Oddział w Gliwicach, Beskidzkie Centrum Onkologii im. Jana Pawła II w Bielsku-Białej, Centrum Psychiatrii w Katowicach, Wojewódzki Szpital Neuropsychiatryczny im dr Emila Cyrana w Lublińcu, Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Rybniku, Wielospecjalistyczny Szpital w Jaworznie, Wojewódzki Szpital Chorób Płuc im. dr Alojzego Pawelca w Wodzisławiu Śląskim, Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej w Piekarach Śląskich, Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach, Centrum Leczenia Oparzeń w Siemianowicach Śląskich, Wojewódzki Ośrodek Lecznictwa Odwykowego i Zakład Opiekuńczo-Leczniczy w Gorzycach, Górnośląskie Centrum Zdrowia Dziecka i Matki w Katowicach, Centrum Pediatrii im. Jana Pawła II w Sosnowcu, Wojewódzki Zakład Opieki Zdrowotnej nad Matką, Dzieckiem i Młodzieżą w Częstochowie, Wojewódzkie Centrum Pediatrii Kubalonka w Istebnej, Wojewódzki Szpital Rehabilitacyjny dla Dzieci w Jastrzębiu-Zdroju, Chorzowskie Centrum Pediatrii i Onkologii im. dr. E. Hankego, Śląski Szpital Reumatologiczno-Rehabilitacyjny im. gen. Jerzego Ziętka w Ustroniu, Zespół Wojewódzkich Przychodni Specjalistycznych w Katowicach, Szpital Śląski w Cieszynie. PRZEMYSŁ. Górnośląski Okręg Przemysłowy, zajmujący centralną część województwa, jest najsilniej uprzemysłowionym obszarem Polski. W województwie wyróżniamy jeszcze podmioty: Rybnicki Okręg Węglowy, Jaworznicko-Chrzanowski Okręg Przemysłowy, Bielski Okręg Przemysłowy, Częstochowski Okręg Przemysłowy, Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna, Gliwicka Specjalna Strefa Ekonomiczna. Zakłady przemysłowe: kopalnie węgla kamiennego: Jastrzębska Spółka Węglowa; huty żelaza i metali nieżelaznych: Huta Katowice, Huta Bankowa, Huta Częstochowa, Huta Będzin, Huta Łaziska; koksownie: Koksownia Przyjaźń, Koksownia Radlin; przemysł motoryzacyjny: Fiat Auto Poland w Bielsku-Białej i zakłady Opel GM w Gliwicach; przemysł chemiczny; przemysł włókienniczy - największe ośrodki to Częstochowa i Lubliniec; przemysł materiałów budowlanych; przemysł energetyczny: Elektrownia Rybnik, Elektrownia Jaworzno III, Elektrownia Jaworzno II, Elektrownia Łagisza, Elektrociepłownia Będzin, Elektrownia Porąbka-Żar. Zasoby surowców mineralnych: pokłady węgla kamiennego, pokłady rud żelaza, pokłady rud cynku i ołowiu. NAUKA I OŚWIATA: Szkoły wyższe: Akademia Ekonomiczna, Akademia Muzyczna, Akademia Polonijna, Akademia Wychowania Fizycznego, Akademia Sztuk Pięknych, Akademia Górniczo-Hutnicza, Akademia Techniczno-Humanistyczna, Akademia im. Jana Długosza, Bielska Wyższa Szkoła Biznesu i Informatyki im. J. Tyszkiewicza, Gliwicka Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości, Górnośląska Wyższa Szkoła Handlowa, Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Turystyki, Górnośląska Wyższa Szkoła Pedagogiczna, Górnośląska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości, Międzynarodowa Szkoła Bankowości i Finansów, Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna, wydział tańca współczesnego, Politechnika Śląska, Wyższa Szkoła Lingwinistyczna, Politechnika Częstochowska, Polska Akademia Nauk, Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych, Śląska Akademia Medyczna, Wyższe Seminarium Duchowne Archidiecezji Częstochowskiej, Śląska Wyższa Szkoła Informatyki, Śląska Wyższa Szkoła Zarządzania, Uniwersytet Śląski, Centralna Szkoła Państwowej Straży Pożarnej, Wyższa Szkoła Bankowa, Wyższa Szkoła Administracji, Wyższa Szkoła Bankowości i Finansów, Wyższa Szkoła Bankowości i Finansów, Wyższa Szkoła Biznesu, Wyższa Szkoła Ekonomii i Administracji, Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna, Wyższa Szkoła Handlowa, Wyższa Szkoła Humanistyczna, Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna, Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP, Instytut Pedagogiki, Wyższa Szkoła Planowania Strategicznego, Wyższa Szkoła Sztuk Performatywnych, Wyższa Szkoła Sztuki Stosowanej, Wyższa Szkoła Techniczna, Wyższa Szkoła Technologii Informatycznych, Wyższa Szkoła Umiejętności Społecznych, Wyższa Szkoła Zarządzania i Nauk Społecznych, Wyższa Szkoła Humanitas, Wyższa Szkoła Zarządzania Marketingowego i Języków Obcych, Wyższa Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy, Wyższe Seminarium Duchowne Braci Mniejszych, Wyższe Śląskie Seminarium Duchowne, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Prywatne Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Prywatne Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych. KULTURA. Biblioteki: Biblioteka Śląska. Muzea: Muzeum Śląskie, Muzeum Górnośląskie, Muzeum Śląska Cieszyńskiego, Muzeum Zagłębia, Muzeum Górnictwa Węglowego, Tyskie Muzeum Piwowarstwa, Muzeum Maszyn Biurowych, Muzeum Nośników Danych, Muzeum Prawa i Prawników Polskich, Muzeum Geologii Złóż, Muzeum Archidiecezjalne, Muzeum Misyjne OO. Franciszkanów, Muzeum Najmniejszych Książek Świata Zygmunta Szkocnego, Muzeum Biograficzne P. Stellera, Muzeum Sztygarka, Muzeum Historii Katowic, Muzeum Historii Jaworzna, Muzeum Dzwonków, Centralne Muzeum Pożarnictwa, Centrum Scenografii Polskiej, Górnośląski Park Etnograficzny, Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego, Izba Śląska, Sztolnia Czarnego Pstrąga, Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna, Skansen górniczy "Królowa Luiza", Skansen podziemny "Guido", Zabytkowa kopalnia "Ignacy", Państwowe Muzeum Wnętrz Zabytkowych, Muzeum Prasy Śląskiej, Skansen Zagroda Wsi Pszczyńskiej. Teatry: Teatr Śląski, Teatr Zagłębia, Śląski Teatr Tańca, Teatr Rozrywki, Teatr GuGalander, Teatr Ateneum, Teatr Korez, Teatr Cogitatur, Teatr Nowy, Teatr Locus, Teatr Iluzji, Teatr Domisol, Teatr Mały, Teatr Gry i Ludzie, Teatr Dzieci Zagłębia, Teatr Wielkie Koło, Teatr Peventorium, Teatr Lalki i Aktora "Arena", Gliwicki Teatr Muzyczny, Kinoteatr Rialto, Kinoteatr Tęcza, Kinoteatr Bałtyk, Kinoteatr X, Suka Off, Teatr Ziemi Rybnickiej, Teatr Polski, Teatr Lalek "Banialuka", Teatr im. Adama Mickiewicza, Teatr From Poland, Teatr im. Adama Mickiewicza. Muzyka: Filharmonia Śląska, Filharmonia Zabrzańska, Filharmonia Częstochowska, Opera Śląska, Estrada Śląska, Rawa Blues Festiwal, Metalmania, Mayday Festiwal, Off Festival, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia, Międzynarodowy Konkurs Dyrygentów im. G. Fitelberga, Międzynarodowy Festiwal Orkiestr Wojskowych, Państwowy Zespół Pieśni i Tańca "Śląsk". TURYSTYKA I WYPOCZYNEK. Beskid Śląski jest terenem turystycznym, na jego terenie znajdują się liczne ośrodki sportów zimowych, a także bazy turystyczne oraz szlaki turystyczne. Województwo śląskie jest miejscem o dużej liczbie jezior (szczególnie sztucznych) - wiele z nich umożliwia uprawianie sportów wodnych, np. zbiornik Pogoria w Dąbrowie Górniczej czy Zalew Rybnicki w Rybniku. na terenie województwa śląskiego znajdują się tereny pieszych wędrówek, wspinaczki skałkowej oraz speleologii na terenie Jury Krakowsko-Częstochowskiej tzn. Szlak Orlich Gniazd. Miejscowości wypoczynkowe województwa śląskiego: Szczyrk, Ustroń, Wisła, Kroczyce, Istebna, Brenna, Korbielów, Zwardoń, Rudy. Obiekty turystyczne województwa śląskiego: Klasztor na Jasnej Górze w Częstochowie, Zamek w Pszczynie, Zamek Piastowski w Gliwicach, Zespół klasztorno-pałacowy w Rudach, Zamek w Rybniku, Radiostacja gliwicka, Stare Miasto w Gliwicach, Zamek w Będzinie, Zamek w Chudowie, Zamek w Lublińcu, Zamek w Podzamczu koło Ogrodzieńca, Zamek w Olsztynie koło Częstochowy, Skansen górnictwa "Luiza" i "Guido" w Zabrzu, Kopalnia Rud Srebronośnych w Tarnowskich Górach, Skansen Kolei Wąskotorowych w Rudach, Centralne Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach, Trójkąt Trzech Cesarzy w Mysłowicach, Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku w Chorzowie, Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryji Panny w Rudach, Zabytki jurysdykcji karnej, Bazylika św. Antoniego w Rybniku, Kościół św. Mikołaja z XIII wieku w Lublińcu, Gotycki kościół pw. św. Trójcy w Wodzisławiu Śląskim z II poł. XV w., Kościół św. Katarzyny z 1534 r. w Rybniku, Kolegiata Św. Wojciecha i św. Katarzyny z XVI w. w Jaworznie, Dwór obronny w Jastrzebiu-Zdroju, Park Zdrojowy w Jastrzębiu-Zdroju, Zamek Sułkowskich w Bielsku-Białej, Katedra św. Mikołaja w Bielsku-Białej, Kościół św. Jakuba w Lubszy k/Lublińca z XIV w., Stare Miasto w Cieszynie XIII-XX w., Góra Zamkowa w Cieszynie XI-XIX w., Kaplica Zamkowa na Górze Zamkowej w Cieszynie (Rotunda) XI/XII w., Relikty wieży ostatecznej obrony i fragmentów zamku w na Górze Zamkowej w Cieszynie XII-XVI w., Wieża "Piastowska" na Górze Zamkowej w Cieszynie XIV w., Kościół św. Marii Magdaleny w Cieszynie z nekropolią Piastów Śląskich XIII-XIX w. PRZYRODA. Na terenie województwa ślaskiego znajdują się kompleksy leśne, których historyczne i umowne nazwy to: Bory Niemodlińskie, Bory Stobrawskie, Lasy Lubliniecko-Świerklanieckie, Lasy Raciborskie, Lasy Pszczyńskie. Parki krajobrazowe województwa śląskiego: Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku, Babiogórski Park Narodowy, Park Krajobrazowy Beskidu Małego, Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego, Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich, Park Krajobrazowy Lasy nad Górną Liswartą, Park Krajobrazowy Orlich Gniazd, Park Krajobrazowy Stawki, Załęczański Park Krajobrazowy, Żywiecki Park Krajobrazowy, Rezerwat przyrody Dolina Żabnika, Rezerwat sasanek. SPORT. Ważniejsze kluby sportowe województwa śląskiego: AZS Częstochowa, AWF Mickiewicz Katowice, AZS AWF Katowice, AZS US Katowice, Błękitni Aniołów, GKS Katowice, HC GKS Katowice, Hetman Szopienice, HKS Szopienice, Rozwój Katowice, MK Katowice, MKS Pałac Młodzieży Katowice, Naprzód Janów Katowice, Policyjny Klub Sportowy Katowice, Sparta Katowice, Dąb Katowice, EKS Katowice, FC Katowice, Górnik Katowice, KS Baildon Katowice, Pogoń Katowice, Zagłębie Sosnowiec, Czarni Sosnowiec, GKS Płomień Milowice, Victoria Lubliniec, K.P. Polska Energia SSA Sosnowiec, Piast Gliwice, Carbo Gliwice, Polonia Bytom, Szombierki Bytom, Górnik Miechowice, Rozbark Bytom, Stal Bobrek Bytom, Browary Tyskie Bobry Bytom, Zefir Bytom, Górnik Zabrze, Gwarek Zabrze, Walka Zabrze, Sparta Zabrze, Slavia Ruda Śląska, Grunwald Ruda Śląska, Urania Ruda Śląska, GKS 71 Tychy, GKS Tychy, Ruch Chorzów, Raków Częstochowa, AKS Chorzów, Dynamit Chorzów, Alba Elcho Chorzów, Szczakowianka Jaworzno, Victoria Jaworzno, Vitoria Częstochowa, RKS Grodziec, Śląsk Świętochłowice, Naprzód Lipiny, KS Strzybnica, CKS 1924 Czeladź, Concordia Knurów, Ruch Radzionków, MMKS Dąbrowa Górnicza, Sparta Lubliniec, ROW Rybnik, RKM Rybnik, RMKS Rybnik, TS Volley Rybnik, Odra Wodzisław, GKS Jastrzębie, Piast Cieszyn (obecnie Mieszko-Piast), KS Jastrzębski Węgiel, BKS Stal Bielsko-Biała, TS Podbeskidzie Bielsko-Biała, KS Naprzód 23 Rydułtowy dawny GKS, KS Wisła Ustronianka, Włókniarz Częstochowa. PODZIAŁ ADMINISTRACYJNY: Powiaty grodzkie województwa śląskiego: Katowice, Częstochowa, Sosnowiec, Gliwice, Zabrze, Bytom, Bielsko-Biała, Ruda Śląska, Rybnik, Tychy, Dąbrowa Górnicza, Chorzów, Jaworzno, Jastrzębie-Zdrój, Mysłowice, Siemianowice Śląskie, Żory, Piekary Śląskie, Świętochłowice. Powiaty ziemskie województwa śląskiego: powiat cieszyński, wodzisławski, będziński, bielski, żywiecki, tarnogórski, częstochowski, zawierciański, gliwicki, raciborski, pszczyński, mikołowski, kłobucki, lubliniecki, rybnicki, myszkowski, bieruńsko-lędziński. Miasta województwa śląskiego: Katowice, Częstochowa, Sosnowiec, Gliwice, Zabrze, Bytom, Bielsko-Biała, Ruda Śląska, Rybnik, Tychy, Dąbrowa Górnicza, Chorzów, Jaworzno, Jastrzębie-Zdrój, Mysłowice, Siemianowice Śląskie, Będzin, Żory, Tarnowskie Góry, Piekary Śląskie, Racibórz, Świętochłowice, Zawiercie, Wodzisław Śląski, Knurów, Mikołów, Cieszyn, Czechowice-Dziedzice, Czeladź, Myszków, Żywiec, Lubliniec, Czerwionka-Leszczyny, Pszczyna, Łaziska Górne, Rydułtowy, Bieruń, Pyskowice, Orzesze, Radlin, Radzionków, Lędziny, Ustroń, Skoczów, Pszów, Kłobuck, Wisła, Blachownia, Wojkowice, Poręba, Kalety, Imielin, Miasteczko Śląskie, Łazy, Sławków, Koniecpol, Szczyrk, Siewierz, Kuźnia Raciborska, Krzepice, Ogrodzieniec, Żarki, Woźniki, Szczekociny, Toszek, Strumień, Wilamowice, Koziegłowy, Krzanowice, Pilica, Sośnicowice. WOJEWODOWIE. Wojewodowie Śląscy (1922-1939): Józef Rymer, Antoni Schultis, Tadeusz Koncki, Mieczysław Bilski, Michał Grażyński. Przewodniczący Wojewódzkiej Rady Narodowej: Jerzy Ziętek. Wojewodowie Śląsko-Dąbrowscy (1945-1948): Jerzy Ziętek, Aleksander Zawadzki. Wojewodowie Katowiccy (1952-1997): Bolesław Jaszczuk, Jerzy Ziętek, Stanisław Kiermaszek, Zdzisław Legomski, Henryk Lichoń, Roman Paszkowski, Tadeusz Wnuk, Wojciech Czech, Eugeniusz Ciszak. Wojewodowie Śląscy (1997-...): Marek Kempski, Wilibald Winkler, Lechosław Jarzębski, Tomasz Pietrzykowski, Zygmunt Łukaszczyk.


Województwo Śląsko-Małopolskie


Urząd Województwa Śląskiego Informacje o Jurze Krakowsko-Częstochowskiej Żywiecczyzna Informacja Turystyczna Portal Częstochowy Zagłębie Dąbrowskie