Województwo ¦l±skie

Kompromitacja prof. Jacka Rykały
"Życzę ¦l±zakom i Zagłębiakom, by jałowe dyskusje na temat oblicza naszego województwa zast±pione zostały działaniem. By pojawili się ludzie profesjonalni, którzy zajęliby się promocj± naszego regionu. Przełamali schematy i w miejsce schematycznego, prza¶nego obrazu ¦l±ska wprowadzili do ¶wiadomo¶ci kraju dokonania kultury i sztuki wysokiej, któr± ten region dysponuje. By krupniok i godka zeszły wreszcie na plan dalszy. A poza tym wszystkim, żeby kto¶ wreszcie rozpocz±ł przebudowę centrum Katowic."  prof. Jacek Rykała, artysta


Tym oto krótkim życzeniem profesor Jacek Rykała przekre¶lił w oczach rodowitych ¦l±zaków swoje wszystkie zasługi artystyczne dla aglomeracji katowickiej. Życzyć komu¶, by jego kultura, jakiekolwiek ma się o niej mniemanie, "zeszła na dalszy plan" jest rzecz± niebywał± dla, wydawałoby się, kulturalnego i wykształconego człowieka. Co innego jest krytykować własn± kulturę, ale prof. Rykała nie jest ¦l±zakiem. Pod każd± szeroko¶ci± geograficz± udanie się do czyjego¶ domu i krytykowanie przed gospodarzami jego wystroju jest podręcznikowym przykładem chamstwa i prostactwa. Można nie rozumieć znaczenia języka dla kultury regionu, ale kto piastuj±c wysokie stanowisko w ¶wiecie nauki zechciałby się do tego przyznawać? Pozostaje nam żałować, że prof. Jacek Rykała, postać niezwykła, wręcz zjawiskowa w¶ród polskich malarzy, który swoimi obrazami zagłębiowskich, ale też ¶l±skich, podwórek, typowych przestrzeni dla przemysłowego okręgu naszego województwa ¶miało wdarł się do regionalnej ¶wiadomo¶ci, pozwala sobie na tak bezrefleksyjne wypowiedzi, by nie powiedzieć wręcz atak na ¶l±ska kulturę.


Marcin Melon, redaktor naczelny "Jaskółki ¦l±skiej" dla Gazety Wyborczej (2007.12.28):

Białego bałwanka, pod obrusem sianka... Władzy Putina, kasy Rywina... ¦niegu po nerki, udanej pasterki... Takimi i podobnymi życzeniami jeste¶my zasypywani co roku w wigilię Bożego Narodzenia. W tej fali tandety trudno znaleĽć życzenia naprawdę szczere i oryginalne. Dlatego tym bardziej podziękować należy profesorowi Jackowi Rykale, ¶wietnemu malarzowi i zasłużonemu pracownikowi naukowemu Akademii Sztuk Pięknych. Za po¶rednictwem GW, Pan Profesor życzył nam bowiem, by "godka (w domy¶le: "¶l±sko godka";) oraz krupniok zeszły na plan dalszy". Nie wiem czym nieszczęsny krupniok naraził się Panu Profesorowi, ale pal go sze¶ć, krupniok to nie Nicea, umierać za niego nie warto, ostatecznie Pan Profesor ma pełne prawo preferować żymloki. Natomiast wzmianka o ¶l±skiej godce, zwanej przez jednych gwar±, a przez innych językiem, wywołała w moim ¶rodowisku spory odzew.

Owa bowiem godka, potraktowana przez Profesora jako symbol "prza¶no¶ci Górnego ¦l±ska", a w domy¶le pewnie także prymitywno¶ci i uwstecznienia, dla wielu mieszkańców naszego regionu ma wci±ż ogromn± warto¶ć, kojarzy się ze wspomnieniami z dzieciństwa, osobami ukochanych "starek" i "starzików", tym, co najpiękniejsze na ¦l±sku. Ludzie znaj±cy Górny ¦l±sk powierzchownie mog± uznać, że jest ona dzi¶ atrybutem przede wszystkich nizin społecznych, ale nawet je¶li zgodzimy się z t± tez±, to pamiętać należy co doprowadziło do tej sytuacji, o tym, że parędziesi±t lat temu dzieci w szkołach były bite za "godanie", a importowane z głębi Polski elity robiły wiele, by przekonać społeczeństwo, że "¶l±sko godka" to nic więcej jak gorsza wersja języka polskiego, a sam ¦l±zak to taki gorszy, bo podejrzany z racji skażenia niemiecko¶ci±, Polak. W przeciwieństwie do pana profesora Rykały, mnie marzy się, by każde dziecko na ¦l±sku miało możliwo¶ć uczenia się mowy swoich ojców w szkołach w ramach regionalnej ¶cieżki edukacyjnej, a zorganizowany niedawno przez nas konkurs "godki" dla nastolatek z całej Polski cieszył się ogromnym powodzeniem, co ¶wiadczy, że ta nauka wcale nie musi być dopustem bożym dla uczniów. Dlatego z okazji Nowego Roku życzę Panu Profesorowi, by "¶l±sko godka" wyszła wreszcie na pierwszy plan, niekoniecznie zmaraszona krupniokiem, z którym zmieszał j± Pan Profesor.

Gdy mój znajomy dowiedział się o gafie (?) Pana Profesora skwitował j± krótko: "Wiadomo, chop ze Altrajchu, trzeba mu wyboczyć". Szkoda, że pod tymi życzeniami do¶ć niefortunnie podpisali się redaktorzy katowickiego dodatku GW. Czyżby oni też nie lubili krupnioków, a mowie naszych ojców oberwało się przy okazji?


Profesor Jacek Rykała - biografia:

Jacek Rykała (ur. 1 wrze¶nia 1950 w Sosnowcu), artysta malarz, profesor malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach prorektor wspomnianej uczelni, prowadzi Pracownię Rysunku i Malarstwa. Poeta, reżyser. Autor sztuki "Dom przeznaczony do wyburzenia" oraz "Mleczarnia". Do dzi¶ mieszkaniec Sosnowca. Absolwent Wydziału Grafiki w Katowicach Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Tematykę prac wypełnia oblicze ¦l±ska i Zagłębia. Podwórka, bramy, tajemnicze miejsca czasów dzieciństwa. Dzieła prezentowane na całym ¶wiecie w ok. 50 wystawach zbiorowych i 300 indywidualnych, kilkudziesięciu targach sztuki (Art Frankfurt, Art Koln, Art Chicago i innych). Jeden z niewielu artystów maj±cy za życia indywidualn± wystawę w Muzeum Narodowym w Krakowie (2002). W Polsce można je podziwiać m.in. w Muzeach Narodowych w: Warszawie, Krakowie, Poznaniu, Szczecinie czy w Muzeum ¦l±skim i Muzeum w Sosnowcu. Prace w kolekcji Sprengel Museum. Laureat wielu prestiżowych nagród. Wikipedia


INFORMATOR REGIONALNY WOJ.¦L.
fot. www.zapiecek.com  
fot. www.zapiecek.com  

DZIENNIKARZE W BŁĘDZIE »
REGIONY WOJ. ¦LˇSKIEGO:
Ziemia Częstochowska »
Zagłębie D±browskie i Krakowskie »
Żywiecczyzna »
Wschodni Górny ¦l±sk »
MIASTA WOJ.¦LˇSKIEGO »
CIEKAWOSTKI W ¦LˇSKIEM »
FORA REGIONALNE »



Województwo ¶l±skie - jedno z 16 województw, jednostka samorz±du terytorialnego i jednostka podziału administracyjnego Polski. Województwo zostało utworzone 1 stycznia 1999 na mocy Ustawy o samorz±dzie województwa z 5 czerwca 1998. Stolic± województwa s± Katowice. Województwo ¶l±skie jest jedynym województwem w Polsce, w którym jest więcej powiatów grodzkich (19) niż powiatów ziemskich (17). HISTORIA. Obecne województwo ¶l±skie zostało utworzone w 1999 roku z województw poprzedniego podziału administracyjnego: katowickiego (oprócz gmin powiatów olkuskiego1 i chrzanowskiego oraz gminy Brzeszcze z powiatu o¶więcimskiego), bielskiego (oprócz gmin powiatów suskiego, wadowickiego i o¶więcimskiego), częstochowskiego (oprócz gmin znajduj±cych się obecnie w powiatach oleskim (6 gmin), pajęczańskim (3 gminy), radomszczańskim (2 gminy) i włoszczowskim (3 gminy), 1 Gmina miejska Sławków znalazła się pocz±tkowo w powiecie olkuskim w woj. małopolskim. 1.I.2002 została, przeniesiona do powiatu będzińskiego w woj. ¶l±skim. W latach 1922-1939 istniało pierwsze polskie województwo ¶l±skie, które miało status obszaru outonomicznego w kraju - było ono złożone jedynie w ziem ¶l±skich, przyznanych Polsce w 1922 roku. W latach 1945-1950 istniało województwo ¶l±sko-d±browskie, którego obszar po czę¶ci pokrywał się z dzisiejszym województwem ¶l±skim - zostało ono podzielone na póĽniejesze województwa katowickie i opolskie. GEOGRAFIA. Położenie: Województwo ¶l±skie jest położone na południu Polski, nad górn± Wisł±, Odr± i Wart± i graniczy z Czechami i Słowacj±. Pod względem geograficzno-fizycznym na terenie tego województwa znajduj± się: Wyżyna ¦l±ska, Wyżyna Krakowsko-Częstochowska, Pagóry Jaworznickie, Kotlina O¶więcimska, Płaskowyż Głubczycki, Płaskowyż Rybnicki, Beskid ¦l±ski, Beskid Żywiecki, Beskid Mały, Kotlina Żywiecka. Geografia historyczna - podział powierzchni województwa ¶l±skiego: 48% - Górny ¦l±sk należ±cy do ¦l±ska (¦l±sk Cieszyński, ziemia pszczyńska, Górno¶l±skie Zagłębie Węglowe: ziemia lubliniecka, ziemia bytomska, ziemia katowicko-mysłowicka, ziemia rybnicko-raciborska, ziemia toszecko-gliwicka), 46% - ziemia krakowska należ±ca historycznie do Małopolski (Zagłębie D±browskie, Żywiecczyzna, ziemia częstochowska), 7% - ziemie należ±ce historycznie do Wielkopolski (ziemia sieradzka, ziemia wieluńska). TRANSPORT I KOMUNIKACJA. Komunikacja: Przez województwo ¶l±skie przebiega szereg linii kolejowych. Silnie rozwinięta jest też sieć dróg. Biegnie tędy Autostrada A4, E40 (trasa europejska), E75 (trasa europejska) oraz kilkana¶cie dróg krajowych i dróg wojewódzkich. Budowana jest kolejna autostrada - A1. Znajduje się tu międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice. Komunikacja miejska to przede wszystkim KZK GOP i MZK Jastrzębie Zdrój. Transport kolejowy: Województwo ¶l±skie stanowi jeden z największych węzłów komunikacji kolejowej w Polsce - pasażerskiej i towarowej. Z katowickiego dworca kolejowego odjeżdżaj± poci±gi wszystkich kategorii, w tym EuroCity i InterCity, zapewniaj±ce poł±czenia z największymi miastami w Polsce oraz z Czechami, Słowacj±, Węgrami, Austri± i Niemcami. Duż± rolę odgrywaj± przewozy tranzytowe, także międzynarodowe. Funkcjonuj± tu cztery kolejowe przej¶cia graniczne: Zebrzydowice-Piotrowice, chałupki-Bogumin, Zwardoń-Skalite, Cieszyn-Czeski Cieszyn. Transport lotniczy: W odległo¶ci ok. 30 km na północ od centrum Katowic znajduje się międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice. Ma on terminal pasażerski oraz terminal cargo. Port obsługuje stałe poł±czenia rejsowe z ponad dwudziestoma lotniskami liniami lotniczymi: Air France, Centralwings, EuroLOT, LOT, Lufthansa, Wizz Air oraz Rainair. W województwie ¶l±skim znajduj± się też lotniska sportowe: w Katowicach (lotnisko Muchowiec), w Rybniku (lotnisko Gotartowice), w Gliwicach, Bielsku-Białej, Częstochowie. Transport wodny: Port Gliwice obecnie wraz ze stacj± kolejow±, terminalem celnym, wolnym obszarem celnym, baz± magazynow±, parkingami i biurami jest jednym z elementów ¦l±skiego Centrum Logistyki. Port w Gliwicach uważany jest za najnowocze¶niejszy i najbardziej uniwersalny port ¶ródl±dowy w kraju. Poprzez sieć kanałów i rzekę Odrę poł±czony jest on z siecia kanałów niemieckich (Berlin) oraz morzem Bałtyckim. OPIEKA MEDYCZNA. O¶rodki zdrowia: Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 1 im. prof. Józefa Gasińskiego w Tychach, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 2 w Jastrzębiu-Zdroju, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 3 w Rybniku, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 4 w Bytomiu, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 5 im. ¶w. Barbary w Sosnowcu, Wojewódzki Szpital Zespolony im. prof. dr Witolda Orłowskiego w Częstochowie, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Naj¶więtszej Maryi Panny w Częstochowie, Miejski Szpital im. dr. T. Chałubińskiego w Częstochowie, Szpital Hutniczy w Częstochowie, Wojewódzki Szpital Zespolony w Częstochowie, Szpital Wojewódzki w Bielsku-Białej, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Lublińcu, Szpital Wielospecjalistyczny w Jaworznie, Szpital MSWiA w Katowicach, 106 Szpital Wojskowy z Przychodni±-Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Gliwicach, Okręgowy Szpital Kolejowy w Katowicach, ¦l±skie Centrum Chorób Serca w Zabrzu, Częstochowskie Regionalne Centrum Chorób Serca i Naczyń, Centrum Onkologii-Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie Oddział w Gliwicach, Beskidzkie Centrum Onkologii im. Jana Pawła II w Bielsku-Białej, Centrum Psychiatrii w Katowicach, Wojewódzki Szpital Neuropsychiatryczny im dr Emila Cyrana w Lublińcu, Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Rybniku, Wielospecjalistyczny Szpital w Jaworznie, Wojewódzki Szpital Chorób Płuc im. dr Alojzego Pawelca w Wodzisławiu ¦l±skim, Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej w Piekarach ¦l±skich, Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny ¦l±skiej Akademii Medycznej w Katowicach, Centrum Leczenia Oparzeń w Siemianowicach ¦l±skich, Wojewódzki O¶rodek Lecznictwa Odwykowego i Zakład Opiekuńczo-Leczniczy w Gorzycach, Górno¶l±skie Centrum Zdrowia Dziecka i Matki w Katowicach, Centrum Pediatrii im. Jana Pawła II w Sosnowcu, Wojewódzki Zakład Opieki Zdrowotnej nad Matk±, Dzieckiem i Młodzież± w Częstochowie, Wojewódzkie Centrum Pediatrii Kubalonka w Istebnej, Wojewódzki Szpital Rehabilitacyjny dla Dzieci w Jastrzębiu-Zdroju, Chorzowskie Centrum Pediatrii i Onkologii im. dr. E. Hankego, ¦l±ski Szpital Reumatologiczno-Rehabilitacyjny im. gen. Jerzego Ziętka w Ustroniu, Zespół Wojewódzkich Przychodni Specjalistycznych w Katowicach, Szpital ¦l±ski w Cieszynie. PRZEMYSŁ. Górno¶l±ski Okręg Przemysłowy, zajmuj±cy centraln± czę¶ć województwa, jest najsilniej uprzemysłowionym obszarem Polski. W województwie wyróżniamy jeszcze podmioty: Rybnicki Okręg Węglowy, Jaworznicko-Chrzanowski Okręg Przemysłowy, Bielski Okręg Przemysłowy, Częstochowski Okręg Przemysłowy, Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna, Gliwicka Specjalna Strefa Ekonomiczna. Zakłady przemysłowe: kopalnie węgla kamiennego: Jastrzębska Spółka Węglowa; huty żelaza i metali nieżelaznych: Huta Katowice, Huta Bankowa, Huta Częstochowa, Huta Będzin, Huta Łaziska; koksownie: Koksownia PrzyjaĽń, Koksownia Radlin; przemysł motoryzacyjny: Fiat Auto Poland w Bielsku-Białej i zakłady Opel GM w Gliwicach; przemysł chemiczny; przemysł włókienniczy - największe o¶rodki to Częstochowa i Lubliniec; przemysł materiałów budowlanych; przemysł energetyczny: Elektrownia Rybnik, Elektrownia Jaworzno III, Elektrownia Jaworzno II, Elektrownia Łagisza, Elektrociepłownia Będzin, Elektrownia Por±bka-Żar. Zasoby surowców mineralnych: pokłady węgla kamiennego, pokłady rud żelaza, pokłady rud cynku i ołowiu. NAUKA I O¦WIATA: Szkoły wyższe: Akademia Ekonomiczna, Akademia Muzyczna, Akademia Polonijna, Akademia Wychowania Fizycznego, Akademia Sztuk Pięknych, Akademia Górniczo-Hutnicza, Akademia Techniczno-Humanistyczna, Akademia im. Jana Długosza, Bielska Wyższa Szkoła Biznesu i Informatyki im. J. Tyszkiewicza, Gliwicka Wyższa Szkoła Przedsiębiorczo¶ci, Górno¶l±ska Wyższa Szkoła Handlowa, Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Turystyki, Górno¶l±ska Wyższa Szkoła Pedagogiczna, Górno¶l±ska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczo¶ci, Międzynarodowa Szkoła Bankowo¶ci i Finansów, Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna, wydział tańca współczesnego, Politechnika ¦l±ska, Wyższa Szkoła Lingwinistyczna, Politechnika Częstochowska, Polska Akademia Nauk, Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych, ¦l±ska Akademia Medyczna, Wyższe Seminarium Duchowne Archidiecezji Częstochowskiej, ¦l±ska Wyższa Szkoła Informatyki, ¦l±ska Wyższa Szkoła Zarz±dzania, Uniwersytet ¦l±ski, Centralna Szkoła Państwowej Straży Pożarnej, Wyższa Szkoła Bankowa, Wyższa Szkoła Administracji, Wyższa Szkoła Bankowo¶ci i Finansów, Wyższa Szkoła Bankowo¶ci i Finansów, Wyższa Szkoła Biznesu, Wyższa Szkoła Ekonomii i Administracji, Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna, Wyższa Szkoła Handlowa, Wyższa Szkoła Humanistyczna, Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna, Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP, Instytut Pedagogiki, Wyższa Szkoła Planowania Strategicznego, Wyższa Szkoła Sztuk Performatywnych, Wyższa Szkoła Sztuki Stosowanej, Wyższa Szkoła Techniczna, Wyższa Szkoła Technologii Informatycznych, Wyższa Szkoła Umiejętno¶ci Społecznych, Wyższa Szkoła Zarz±dzania i Nauk Społecznych, Wyższa Szkoła Humanitas, Wyższa Szkoła Zarz±dzania Marketingowego i Języków Obcych, Wyższa Szkoła Zarz±dzania Ochron± Pracy, Wyższe Seminarium Duchowne Braci Mniejszych, Wyższe ¦l±skie Seminarium Duchowne, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Prywatne Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Prywatne Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych. KULTURA. Biblioteki: Biblioteka ¦l±ska. Muzea: Muzeum ¦l±skie, Muzeum Górno¶l±skie, Muzeum ¦l±ska Cieszyńskiego, Muzeum Zagłębia, Muzeum Górnictwa Węglowego, Tyskie Muzeum Piwowarstwa, Muzeum Maszyn Biurowych, Muzeum No¶ników Danych, Muzeum Prawa i Prawników Polskich, Muzeum Geologii Złóż, Muzeum Archidiecezjalne, Muzeum Misyjne OO. Franciszkanów, Muzeum Najmniejszych Ksi±żek ¦wiata Zygmunta Szkocnego, Muzeum Biograficzne P. Stellera, Muzeum Sztygarka, Muzeum Historii Katowic, Muzeum Historii Jaworzna, Muzeum Dzwonków, Centralne Muzeum Pożarnictwa, Centrum Scenografii Polskiej, Górno¶l±ski Park Etnograficzny, ¦l±skie Centrum Dziedzictwa Kulturowego, Izba ¦l±ska, Sztolnia Czarnego Pstr±ga, Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna, Skansen górniczy "Królowa Luiza", Skansen podziemny "Guido", Zabytkowa kopalnia "Ignacy", Państwowe Muzeum Wnętrz Zabytkowych, Muzeum Prasy ¦l±skiej, Skansen Zagroda Wsi Pszczyńskiej. Teatry: Teatr ¦l±ski, Teatr Zagłębia, ¦l±ski Teatr Tańca, Teatr Rozrywki, Teatr GuGalander, Teatr Ateneum, Teatr Korez, Teatr Cogitatur, Teatr Nowy, Teatr Locus, Teatr Iluzji, Teatr Domisol, Teatr Mały, Teatr Gry i Ludzie, Teatr Dzieci Zagłębia, Teatr Wielkie Koło, Teatr Peventorium, Teatr Lalki i Aktora "Arena", Gliwicki Teatr Muzyczny, Kinoteatr Rialto, Kinoteatr Tęcza, Kinoteatr Bałtyk, Kinoteatr X, Suka Off, Teatr Ziemi Rybnickiej, Teatr Polski, Teatr Lalek "Banialuka", Teatr im. Adama Mickiewicza, Teatr From Poland, Teatr im. Adama Mickiewicza. Muzyka: Filharmonia ¦l±ska, Filharmonia Zabrzańska, Filharmonia Częstochowska, Opera ¦l±ska, Estrada ¦l±ska, Rawa Blues Festiwal, Metalmania, Mayday Festiwal, Off Festival, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia, Międzynarodowy Konkurs Dyrygentów im. G. Fitelberga, Międzynarodowy Festiwal Orkiestr Wojskowych, Państwowy Zespół Pie¶ni i Tańca "¦l±sk". TURYSTYKA I WYPOCZYNEK. Beskid ¦l±ski jest terenem turystycznym, na jego terenie znajduj± się liczne o¶rodki sportów zimowych, a także bazy turystyczne oraz szlaki turystyczne. Województwo ¶l±skie jest miejscem o dużej liczbie jezior (szczególnie sztucznych) - wiele z nich umożliwia uprawianie sportów wodnych, np. zbiornik Pogoria w D±browie Górniczej czy Zalew Rybnicki w Rybniku. na terenie województwa ¶l±skiego znajduj± się tereny pieszych wędrówek, wspinaczki skałkowej oraz speleologii na terenie Jury Krakowsko-Częstochowskiej tzn. Szlak Orlich Gniazd. Miejscowo¶ci wypoczynkowe województwa ¶l±skiego: Szczyrk, Ustroń, Wisła, Kroczyce, Istebna, Brenna, Korbielów, Zwardoń, Rudy. Obiekty turystyczne województwa ¶l±skiego: Klasztor na Jasnej Górze w Częstochowie, Zamek w Pszczynie, Zamek Piastowski w Gliwicach, Zespół klasztorno-pałacowy w Rudach, Zamek w Rybniku, Radiostacja gliwicka, Stare Miasto w Gliwicach, Zamek w Będzinie, Zamek w Chudowie, Zamek w Lublińcu, Zamek w Podzamczu koło Ogrodzieńca, Zamek w Olsztynie koło Częstochowy, Skansen górnictwa "Luiza" i "Guido" w Zabrzu, Kopalnia Rud Srebrono¶nych w Tarnowskich Górach, Skansen Kolei W±skotorowych w Rudach, Centralne Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach, Trójk±t Trzech Cesarzy w Mysłowicach, Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku w Chorzowie, Ko¶ciół pw. Wniebowzięcia Naj¶więtszej Maryji Panny w Rudach, Zabytki jurysdykcji karnej, Bazylika ¶w. Antoniego w Rybniku, Ko¶ciół ¶w. Mikołaja z XIII wieku w Lublińcu, Gotycki ko¶ciół pw. ¶w. Trójcy w Wodzisławiu ¦l±skim z II poł. XV w., Ko¶ciół ¶w. Katarzyny z 1534 r. w Rybniku, Kolegiata ¦w. Wojciecha i ¶w. Katarzyny z XVI w. w Jaworznie, Dwór obronny w Jastrzebiu-Zdroju, Park Zdrojowy w Jastrzębiu-Zdroju, Zamek Sułkowskich w Bielsku-Białej, Katedra ¶w. Mikołaja w Bielsku-Białej, Ko¶ciół ¶w. Jakuba w Lubszy k/Lublińca z XIV w., Stare Miasto w Cieszynie XIII-XX w., Góra Zamkowa w Cieszynie XI-XIX w., Kaplica Zamkowa na Górze Zamkowej w Cieszynie (Rotunda) XI/XII w., Relikty wieży ostatecznej obrony i fragmentów zamku w na Górze Zamkowej w Cieszynie XII-XVI w., Wieża "Piastowska" na Górze Zamkowej w Cieszynie XIV w., Ko¶ciół ¶w. Marii Magdaleny w Cieszynie z nekropoli± Piastów ¦l±skich XIII-XIX w. PRZYRODA. Na terenie województwa ¶laskiego znajduj± się kompleksy le¶ne, których historyczne i umowne nazwy to: Bory Niemodlińskie, Bory Stobrawskie, Lasy Lubliniecko-¦wierklanieckie, Lasy Raciborskie, Lasy Pszczyńskie. Parki krajobrazowe województwa ¶l±skiego: Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku, Babiogórski Park Narodowy, Park Krajobrazowy Beskidu Małego, Park Krajobrazowy Beskidu ¦l±skiego, Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich, Park Krajobrazowy Lasy nad Górn± Liswart±, Park Krajobrazowy Orlich Gniazd, Park Krajobrazowy Stawki, Załęczański Park Krajobrazowy, Żywiecki Park Krajobrazowy, Rezerwat przyrody Dolina Żabnika, Rezerwat sasanek. SPORT. Ważniejsze kluby sportowe województwa ¶l±skiego: AZS Częstochowa, AWF Mickiewicz Katowice, AZS AWF Katowice, AZS US Katowice, Błękitni Aniołów, GKS Katowice, HC GKS Katowice, Hetman Szopienice, HKS Szopienice, Rozwój Katowice, MK Katowice, MKS Pałac Młodzieży Katowice, Naprzód Janów Katowice, Policyjny Klub Sportowy Katowice, Sparta Katowice, D±b Katowice, EKS Katowice, FC Katowice, Górnik Katowice, KS Baildon Katowice, Pogoń Katowice, Zagłębie Sosnowiec, Czarni Sosnowiec, GKS Płomień Milowice, Victoria Lubliniec, K.P. Polska Energia SSA Sosnowiec, Piast Gliwice, Carbo Gliwice, Polonia Bytom, Szombierki Bytom, Górnik Miechowice, Rozbark Bytom, Stal Bobrek Bytom, Browary Tyskie Bobry Bytom, Zefir Bytom, Górnik Zabrze, Gwarek Zabrze, Walka Zabrze, Sparta Zabrze, Slavia Ruda ¦l±ska, Grunwald Ruda ¦l±ska, Urania Ruda ¦l±ska, GKS 71 Tychy, GKS Tychy, Ruch Chorzów, Raków Częstochowa, AKS Chorzów, Dynamit Chorzów, Alba Elcho Chorzów, Szczakowianka Jaworzno, Victoria Jaworzno, Vitoria Częstochowa, RKS Grodziec, ¦l±sk ¦więtochłowice, Naprzód Lipiny, KS Strzybnica, CKS 1924 CzeladĽ, Concordia Knurów, Ruch Radzionków, MMKS D±browa Górnicza, Sparta Lubliniec, ROW Rybnik, RKM Rybnik, RMKS Rybnik, TS Volley Rybnik, Odra Wodzisław, GKS Jastrzębie, Piast Cieszyn (obecnie Mieszko-Piast), KS Jastrzębski Węgiel, BKS Stal Bielsko-Biała, TS Podbeskidzie Bielsko-Biała, KS Naprzód 23 Rydułtowy dawny GKS, KS Wisła Ustronianka, Włókniarz Częstochowa. PODZIAŁ ADMINISTRACYJNY: Powiaty grodzkie województwa ¶l±skiego: Katowice, Częstochowa, Sosnowiec, Gliwice, Zabrze, Bytom, Bielsko-Biała, Ruda ¦l±ska, Rybnik, Tychy, D±browa Górnicza, Chorzów, Jaworzno, Jastrzębie-Zdrój, Mysłowice, Siemianowice ¦l±skie, Żory, Piekary ¦l±skie, ¦więtochłowice. Powiaty ziemskie województwa ¶l±skiego: powiat cieszyński, wodzisławski, będziński, bielski, żywiecki, tarnogórski, częstochowski, zawierciański, gliwicki, raciborski, pszczyński, mikołowski, kłobucki, lubliniecki, rybnicki, myszkowski, bieruńsko-lędziński. Miasta województwa ¶l±skiego: Katowice, Częstochowa, Sosnowiec, Gliwice, Zabrze, Bytom, Bielsko-Biała, Ruda ¦l±ska, Rybnik, Tychy, D±browa Górnicza, Chorzów, Jaworzno, Jastrzębie-Zdrój, Mysłowice, Siemianowice ¦l±skie, Będzin, Żory, Tarnowskie Góry, Piekary ¦l±skie, Racibórz, ¦więtochłowice, Zawiercie, Wodzisław ¦l±ski, Knurów, Mikołów, Cieszyn, Czechowice-Dziedzice, CzeladĽ, Myszków, Żywiec, Lubliniec, Czerwionka-Leszczyny, Pszczyna, Łaziska Górne, Rydułtowy, Bieruń, Pyskowice, Orzesze, Radlin, Radzionków, Lędziny, Ustroń, Skoczów, Pszów, Kłobuck, Wisła, Blachownia, Wojkowice, Poręba, Kalety, Imielin, Miasteczko ¦l±skie, Łazy, Sławków, Koniecpol, Szczyrk, Siewierz, KuĽnia Raciborska, Krzepice, Ogrodzieniec, Żarki, WoĽniki, Szczekociny, Toszek, Strumień, Wilamowice, Koziegłowy, Krzanowice, Pilica, So¶nicowice. WOJEWODOWIE. Wojewodowie ¦l±scy (1922-1939): Józef Rymer, Antoni Schultis, Tadeusz Koncki, Mieczysław Bilski, Michał Grażyński. Przewodnicz±cy Wojewódzkiej Rady Narodowej: Jerzy Ziętek. Wojewodowie ¦l±sko-D±browscy (1945-1948): Jerzy Ziętek, Aleksander Zawadzki. Wojewodowie Katowiccy (1952-1997): Bolesław Jaszczuk, Jerzy Ziętek, Stanisław Kiermaszek, Zdzisław Legomski, Henryk Lichoń, Roman Paszkowski, Tadeusz Wnuk, Wojciech Czech, Eugeniusz Ciszak. Wojewodowie ¦l±scy (1997-...): Marek Kempski, Wilibald Winkler, Lechosław Jarzębski, Tomasz Pietrzykowski, Zygmunt Łukaszczyk.


Województwo ¦l±sko-Małopolskie


Urz±d Województwa ¦l±skiego Informacje o Jurze Krakowsko-Częstochowskiej Żywiecczyzna Informacja Turystyczna Portal Częstochowy Zagłębie D±browskie