Województwo Śląskie

Nie dla pseudoregionu Jak to się stało, że na podstawie sztucznego podziału administracyjnego zaczęto wyodrębniać "Podbeskidzie" jako samodzielny region? Odpowiedzi należy szukać w historii miasta Bielsko-Biała. Jak wiadomo miasto to powstało w latach 50-tych z połączenia dwóch odrębnych miejscowości: Bielska na Śląsku Cieszyńskim i Białej Krakowskiej w Małopolsce. Miasta te od wieków oddzielone były nie tylko rzeką Białą, ale także granicą. Problem polegał na tym, że Bielsko było do 1945 roku miastem etnicznie niemieckim.

Niemcy od wieków stanowili tutaj zdecydowaną większość i nawet za czasów II Rzeczypospolitej cieszyli się pewną autonomią swego miasta. Po zakończeniu II wojny światowej znienawidzonych Niemców wysiedlono, a na ich miejscu osiedlili się Polacy, pochodzący często z odległych miejscowości przejętych przez ZSRR. W związku z tym nowi mieszkańcy nie mieli poczucia "śląskości" swego miasta, a wręcz byli niechętni kojarzeniu ich z tym regionem, nie biorąc pod uwagę aspektów historycznych.

Proces ten nasilił się jeszcze po połączeniu Bielska z Białą Krakowską, bowiem mieszkańcy tej ostatniej nigdy "niemieckiego" Bielska nie darzyli sympatią. Nowa ludność Bielska zaczęła się więc odcinać od swych śląskich korzeni, co z czasem doprowadziło do niezrozumiałego narostu antagonizmów pomiędzy miastem a przemysłową częścią Śląska. Bielszczanie czuli się pokrzywdzeni nadrzędną rolą Katowic i Ślązaków przy wpływie na rozwój ich miasta.

Co dziwne, w tym samym czasie rodowici Ślązacy mieli poczucie krzywdy, wyrządzanej im przez napływową ludność, byli bowiem odsuwani na margines życia ekonomicznego, społecznego i kulturalnego. Obiektywnie mówiąc do rozwoju niechęci Bielszczan do Górnoślązaków przyczyniła się głównie ludność "nieśląska", która w Katowicach przez długie lata rządziła. Niestety dla mieszkańców Bielska każdy, kto mieszkał w obrębie aglomeracji górnośląskiej, był po prostu złym i zaborczym "Hanysem", któremu bliżej do Niemiec, niż do Polski. Przymiotnik "śląski" nabrał wyłącznie negatywnego znaczenia.

Dlatego w 1975 roku z wielką radością przyjęto wiadomość o utworzeniu nowego województwa z siedzibą w Bielsku-Białej. Oznaczało to wydostanie się spod władzy Katowic, co miało znaczenie przede wszystkim dla miejscowych partyjnych aparatczyków. Do tej pory wyrażenia "Podbeskidzie" używano bardzo rzadko, przede wszystkim w pracach naukowych, a określało ono tę część Pogórza Karpackiego, która leżała pod pasmami Beskidów. Aby zaznaczyć odrębność swego województwa bielscy włodarze zaczęli używać tego wyrażenia dla podległych im terenów, które przecież dotąd należały do różnych geograficznie i kulturowo regionów. Nowe określenie najbardziej pasowało przede wszystkim mieszkańcom Bielska-Białej, bowiem ich miasto po połączeniu straciło właściwie tożsamość regionalną, a jedynym wyjściem z tej sytuacji było... stworzenie nowego regionu. Oczywiście stolicą tego regionu obwołano największe miasto, Bielsko-Biała, co z pewnością zaspokajało ambicje ludności tego prężnie rozwijającego się ośrodka miejskiego.

Terminu "Podbeskidzie" nie wprowadzono urzędowo, próżno też szukać takiej nazwy na mapach czy w encyklopediach. Wystarczyło jednak kilka razy powtórzyć to hasło na wiecach i zebraniach, a padło ono na podatny grunt pozbawionych tożsamości regionalnych mieszkańców miasta i okolic, po czym coraz częściej zaczęto go używać w języku potocznym. Termin ten stał się również wygodny dla różnego rodzaju organizacji działających na terenie województwa bielskiego (np. "Solidarność" Regionu Podbeskidzie), bowiem nie musiały one używać wyrażeń typu "Śląsk Cieszyński, Żywiecczyzna i Zachodnia Małopolska" dla określenia terenu swojego działania. I nikogo nie interesowało, że "region Podbeskidzie" to właściwie nie żaden region, tylko skrótowe, ogólne i mylne określenie obszaru województwa bielskiego.

Podbeskidzki region?

Termin jednak się przyjął. Przede wszystkim w Bielsku-Białej, o powodach czego już pisaliśmy. Jednak prawdziwy przełom dla "Podbeskidzia" stanowił okres walki o utrzymanie województwa bielskiego w nowym podziale administracyjnym, prowadzonej pod wodzą posłanki Grażyny Staniszewskiej. Hasło "Podbeskidzie" pojawiało się w mediach tak często, że zaczęto używać go nie tylko jako wygodnego zamiennika dla nazwy województwa i nazw przyjętych historycznie (np. Śląsk Cieszyński), ale nawet dla samych Beskidów! Po reformie administracyjnej województwo miało nosić nazwę właśnie "podbeskidzkiego" lub "beskidzkiego". Kiedy okazało się, że na nowej mapie Polski nie ma dla niego miejsca, rozgoryczeni Bielszczanie zgłosili chęć włączenia starego województwa do nowego woj. małopolskiego. Spotkało się to z ostrym sprzeciwem, przede wszystkim rdzennych mieszkańców Śląska Cieszyńskiego, w związku z czym projekt zaniechano.

"Tu zawsze był, jest i będzie Śląsk"- głosił transparent na domu w jednej z podbielskich miejscowości, co pewnie niejednego Bielszczanina zdziwiło. W każdym razie polską część Śląska Cieszyńskiego wraz z Bielskiem, a także powiat żywiecki i bielski, włączono do województwa śląskiego.

Swą niechęć do Śląska wielu mieszkańców Bielska-Białej objawiło wtedy jeszcze bardziej. Wraz z pojawieniem się w mieście nowych, "katowickich" tablic rejestracyjnych (jeszcze czarnych) pojawiły się naklejki "Nie jestem Hanysem", które właściciele owych tablic chętnie umieszczali na swych samochodach. Niewiadome siły sprawiły natomiast, że w mediach coraz częściej zaczęto używać określenia "Podbeskidzie" dla terenów byłego województwa bielskiego, natomiast nigdy nie użyto sformułowania np. "w Skoczowie na Śląsku" czy "w małopolskich Kętach". Co ciekawe, im więcej czasu upływało od likwidacji starego podziału administracyjnego, tym częściej używano wyrażenia "Podbeskidzie". Nagle okazało się, że Koniaków, czyli wieś na wysokości ok. 800 m.n.p.m., leżąca nigdzie indziej jak w sercu Beskidu Śląskiego, leży nie w Beskidach, a... pod nimi. Adam Małysz, rodem z beskidzkiej, cieszyńsko-śląskiej Wisły, jest najlepszym sportowcem... "Podbeskidzia". Do jednego worka wrzucono kulturę cieszyńską, żywiecką, podhalańską i małopolską, a Sucha Beskidzka, Cieszyn, Węgierska Górka, Oświęcim i Wadowice okazały się być miastami z jednego regionu.

Oczywiście w co drugim reportażu z Bielska-Białej miasto to było niczym innym, jak "stolicą Podbeskidzia". Jeden z bielskich klubów piłkarskich przemianowano w 2002 roku nie inaczej niż na "Podbeskidzie" Bielsko-Biała. Najciekawszym przykładem "podbeskidzkiej" elokwencji dziennikarskiej stało się jednak stwierdzenie "na szczytach Podbeskidzia" w telewizyjnej prognozie pogody, co samo w sobie jest bzdurą do potęgi. Idąc tym tokiem możnaby powiedzieć, że Wisła wypływa na Podbeskidziu, Babia Góra jest najwyższym szczytem Podbeskidzia, a Wiedeń leży na... Podalpiu. Z tej wypowiedzi wynika, że Beskidy leżą na... Podbeskidziu. I nikogo to nie zdziwiło?!

Niestety podobne stwierdzenia pewnie nie raz pojawią się w reporterskich dziełach polskich dziennikarzy, jeśli nie odejdą od geograficznej nowomowy. Nie wynika to (miejmy nadzieję) z ich złej woli, lecz ze stosowania wygodnych uproszczeń, lub po prostu z niewiedzy. Nie ukrywajmy, że "Podbeskidzie" jest określeniem wygodnym i nie wymaga wiedzy geograficznej. Można przypuszczać, że z różnych pobudek część dziennikarzy rodem z Bielska i okolic umyślnie jednak stosuje ten termin. Trzeba przy tym dodać, że w dzisiejszych czasach to media kształtują świadomość i język społeczeństwa, które podobne bzdury powiela często bezwiednie.

A co to komu przeszkadza?

Niepoprawność stosowania hasła "Podbeskidzie" dla określenia pewnego regionu ma kilka aspektów. Pod względem językowym termin ten jest w miarę poprawny, mamy bowiem do czynienia z podobnymi tworami słownymi, np.: Zaolzie, Podhale, Powiśle czy Zakaukazie, które przyjęły się w polskim języku. Słowo "podbeskidzie" sugeruje jednak, że mowa jest o terenie położonym tuż pod Beskidami, gdzie właśnie owo położenie w stosunku do gór o pewnej nazwie ma największe znaczenie. Możnaby czasami powiedzieć o "podbeskidzkiej miejscowości", ale tylko gdy rzeczywiście leży ona pod beskidzkim pasmem górskim i tylko czasami, a nie wyłącznie. Poza tym "Podbeskidzie" nie jest nazwą zwyczajową dla tych terenów.

Z geograficznego punktu widzenia nie można używać tej nazwy jako nazwy pewnego regionu, obejmującego wycinek pogórza, pasm górskich i dolin, bo w tym momencie gubiony jest nie tylko sens słowa, ale zatraca się naturalny podział pomiędzy poszczególnymi krainami, które oprócz wzajemnej bliskości nie mają wiele wspólnego. W aspekcie geograficznym pasmo górskie to pasmo górskie, a pogórze to pogórze i nie można ich ot tak sobie łączyć. Można więc powiedzieć o "podbeskidzkiej wsi", ale nie o "wsi na Podbeskidziu", bo taka kraina geograficzna nie istnieje! Wystarczy sprawdzić w pierwszym lepszym atlasie czy słowniku.

Najważniejszy jest tu jednak aspekt historyczny i kulturowy. Teren zwany "Podbeskidziem" nie jest bowiem pod tym względem jednolity, jak chciały tego PRL-owskie władze. W przeszłości poszczególne obszary tego rejonu dzieliły nie tylko granice administracyjne, ale i państwowe. Zostało to zmienione dopiero w XX wieku! Inaczej kształtowała się kultura i tożsamość regionalna na Śląsku Cieszyńskim, inaczej w zachodniej Małopolsce, a jeszcze inaczej na Ziemi Żywieckiej. Tak naprawdę regiony te miały ze sobą niewiele wspólnego, nie mówiąc już o wzajemnych antagonizmach, a niezaspokojone ambicje bielskich działaczy tego zmienić nie mogą. Nawet same miasta Bielsko i Biała leżały w różnych krainach geograficznych!

Jeszcze większym nieporozumieniem jest nazywanie Bielska-Białej stolicą czegokolwiek. Można na upartego powiedzieć, że miasto to było "stolicą" dawnego województwa bielskiego, ale to wszystko. Pod wieloma względami odwieczną stolicą dla Bielska był Cieszyn, a dla Białej i Żywca Kraków, czy to się wszystkim podoba, czy nie.

Ktoś mógłby powiedzieć, że to już tylko historia. Owszem, ale gdyby nie brać pod uwagę aspektów historyczno-geograficznych, to z łatwością możnaby nazwać kraj nad Wisłą Podbałtykiem albo Nadwiślem, a nie Polską, i nikt nic nie mógłby powiedzieć.

Całe szczęście wszelkie nazwy, a tym bardziej nazwy regionów, mają swoje podłoże historyczne bądź geograficzne i przyjęte są jako zwyczajowe. Dlatego nie można stworzyć regionu na bliżej nie określonych podstawach, tym bardziej jeśli dany teren ma już swą nazwę zwyczajową. Nazywajmy więc historyczne regiony po imieniu: Ustroń niech leży na Śląsku Cieszyńskim czy w Beskidzie Śląskim, Milówka na Żywiecczyźnie czy w Beskidzie Żywieckim, Oświęcim w Małopolsce (...). Byłe województwo bielskie niech będzie byłym województwem bielskim, a Bielsko-Biała niech pozostanie Bielskiem-Białą, a nie stolicą czegoś, co nie istnieje.

Podsumowując

"Podbeskidzie" to jedynie "nowotwór językowy" (to chyba trafne określenie), który zabija tożsamość mieszkańców wspomnianych regionów i nie ma podstaw historyczno-geograficznych. Został jednak łatwo przyswojony przez dziennikarzy i część społeczeństwa jako poprawny. Stworzyli go z pobudek ambicjonalnych ludzie właściwie pozbawieni tożsamości regionalnej i kulturowej, nie zważając na odczucia rdzennej ludności tych terenów. Nie musimy i nie powinniśmy więc używać tego terminu. W dobie samorządności i walki o zachowanie kultury regionalnej jest to jedyne słuszne wyjście.

Szymeck Skąd się wzięło Podbeskidzie w: Errata nazwy

INFORMATOR REGIONALNY WOJ.ŚL.

DZIENNIKARZE W BŁĘDZIE »
REGIONY WOJ. ŚLĄSKIEGO:
Ziemia Częstochowska »
Zagłębie Dąbrowskie i Krakowskie »
Żywiecczyzna »
Wschodni Górny Śląsk »
MIASTA WOJ.ŚLĄSKIEGO »
CIEKAWOSTKI W ŚLĄSKIEM »
FORA REGIONALNE »



Województwo śląskie - jedno z 16 województw, jednostka samorządu terytorialnego i jednostka podziału administracyjnego Polski. Województwo zostało utworzone 1 stycznia 1999 na mocy Ustawy o samorządzie województwa z 5 czerwca 1998. Stolicą województwa są Katowice. Województwo śląskie jest jedynym województwem w Polsce, w którym jest więcej powiatów grodzkich (19) niż powiatów ziemskich (17). HISTORIA. Obecne województwo śląskie zostało utworzone w 1999 roku z województw poprzedniego podziału administracyjnego: katowickiego (oprócz gmin powiatów olkuskiego1 i chrzanowskiego oraz gminy Brzeszcze z powiatu oświęcimskiego), bielskiego (oprócz gmin powiatów suskiego, wadowickiego i oświęcimskiego), częstochowskiego (oprócz gmin znajdujących się obecnie w powiatach oleskim (6 gmin), pajęczańskim (3 gminy), radomszczańskim (2 gminy) i włoszczowskim (3 gminy), 1 Gmina miejska Sławków znalazła się początkowo w powiecie olkuskim w woj. małopolskim. 1.I.2002 została, przeniesiona do powiatu będzińskiego w woj. śląskim. W latach 1922-1939 istniało pierwsze polskie województwo śląskie, które miało status obszaru outonomicznego w kraju - było ono złożone jedynie w ziem śląskich, przyznanych Polsce w 1922 roku. W latach 1945-1950 istniało województwo śląsko-dąbrowskie, którego obszar po części pokrywał się z dzisiejszym województwem śląskim - zostało ono podzielone na późniejesze województwa katowickie i opolskie. GEOGRAFIA. Położenie: Województwo śląskie jest położone na południu Polski, nad górną Wisłą, Odrą i Wartą i graniczy z Czechami i Słowacją. Pod względem geograficzno-fizycznym na terenie tego województwa znajdują się: Wyżyna Śląska, Wyżyna Krakowsko-Częstochowska, Pagóry Jaworznickie, Kotlina Oświęcimska, Płaskowyż Głubczycki, Płaskowyż Rybnicki, Beskid Śląski, Beskid Żywiecki, Beskid Mały, Kotlina Żywiecka. Geografia historyczna - podział powierzchni województwa śląskiego: 48% - Górny Śląsk należący do Śląska (Śląsk Cieszyński, ziemia pszczyńska, Górnośląskie Zagłębie Węglowe: ziemia lubliniecka, ziemia bytomska, ziemia katowicko-mysłowicka, ziemia rybnicko-raciborska, ziemia toszecko-gliwicka), 46% - ziemia krakowska należąca historycznie do Małopolski (Zagłębie Dąbrowskie, Żywiecczyzna, ziemia częstochowska), 7% - ziemie należące historycznie do Wielkopolski (ziemia sieradzka, ziemia wieluńska). TRANSPORT I KOMUNIKACJA. Komunikacja: Przez województwo śląskie przebiega szereg linii kolejowych. Silnie rozwinięta jest też sieć dróg. Biegnie tędy Autostrada A4, E40 (trasa europejska), E75 (trasa europejska) oraz kilkanaście dróg krajowych i dróg wojewódzkich. Budowana jest kolejna autostrada - A1. Znajduje się tu międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice. Komunikacja miejska to przede wszystkim KZK GOP i MZK Jastrzębie Zdrój. Transport kolejowy: Województwo śląskie stanowi jeden z największych węzłów komunikacji kolejowej w Polsce - pasażerskiej i towarowej. Z katowickiego dworca kolejowego odjeżdżają pociągi wszystkich kategorii, w tym EuroCity i InterCity, zapewniające połączenia z największymi miastami w Polsce oraz z Czechami, Słowacją, Węgrami, Austrią i Niemcami. Dużą rolę odgrywają przewozy tranzytowe, także międzynarodowe. Funkcjonują tu cztery kolejowe przejścia graniczne: Zebrzydowice-Piotrowice, chałupki-Bogumin, Zwardoń-Skalite, Cieszyn-Czeski Cieszyn. Transport lotniczy: W odległości ok. 30 km na północ od centrum Katowic znajduje się międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice. Ma on terminal pasażerski oraz terminal cargo. Port obsługuje stałe połączenia rejsowe z ponad dwudziestoma lotniskami liniami lotniczymi: Air France, Centralwings, EuroLOT, LOT, Lufthansa, Wizz Air oraz Rainair. W województwie śląskim znajdują się też lotniska sportowe: w Katowicach (lotnisko Muchowiec), w Rybniku (lotnisko Gotartowice), w Gliwicach, Bielsku-Białej, Częstochowie. Transport wodny: Port Gliwice obecnie wraz ze stacją kolejową, terminalem celnym, wolnym obszarem celnym, bazą magazynową, parkingami i biurami jest jednym z elementów Śląskiego Centrum Logistyki. Port w Gliwicach uważany jest za najnowocześniejszy i najbardziej uniwersalny port śródlądowy w kraju. Poprzez sieć kanałów i rzekę Odrę połączony jest on z siecia kanałów niemieckich (Berlin) oraz morzem Bałtyckim. OPIEKA MEDYCZNA. Ośrodki zdrowia: Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 1 im. prof. Józefa Gasińskiego w Tychach, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 2 w Jastrzębiu-Zdroju, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 3 w Rybniku, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 4 w Bytomiu, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 5 im. św. Barbary w Sosnowcu, Wojewódzki Szpital Zespolony im. prof. dr Witolda Orłowskiego w Częstochowie, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Najświętszej Maryi Panny w Częstochowie, Miejski Szpital im. dr. T. Chałubińskiego w Częstochowie, Szpital Hutniczy w Częstochowie, Wojewódzki Szpital Zespolony w Częstochowie, Szpital Wojewódzki w Bielsku-Białej, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Lublińcu, Szpital Wielospecjalistyczny w Jaworznie, Szpital MSWiA w Katowicach, 106 Szpital Wojskowy z Przychodnią-Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Gliwicach, Okręgowy Szpital Kolejowy w Katowicach, Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu, Częstochowskie Regionalne Centrum Chorób Serca i Naczyń, Centrum Onkologii-Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie Oddział w Gliwicach, Beskidzkie Centrum Onkologii im. Jana Pawła II w Bielsku-Białej, Centrum Psychiatrii w Katowicach, Wojewódzki Szpital Neuropsychiatryczny im dr Emila Cyrana w Lublińcu, Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Rybniku, Wielospecjalistyczny Szpital w Jaworznie, Wojewódzki Szpital Chorób Płuc im. dr Alojzego Pawelca w Wodzisławiu Śląskim, Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej w Piekarach Śląskich, Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach, Centrum Leczenia Oparzeń w Siemianowicach Śląskich, Wojewódzki Ośrodek Lecznictwa Odwykowego i Zakład Opiekuńczo-Leczniczy w Gorzycach, Górnośląskie Centrum Zdrowia Dziecka i Matki w Katowicach, Centrum Pediatrii im. Jana Pawła II w Sosnowcu, Wojewódzki Zakład Opieki Zdrowotnej nad Matką, Dzieckiem i Młodzieżą w Częstochowie, Wojewódzkie Centrum Pediatrii Kubalonka w Istebnej, Wojewódzki Szpital Rehabilitacyjny dla Dzieci w Jastrzębiu-Zdroju, Chorzowskie Centrum Pediatrii i Onkologii im. dr. E. Hankego, Śląski Szpital Reumatologiczno-Rehabilitacyjny im. gen. Jerzego Ziętka w Ustroniu, Zespół Wojewódzkich Przychodni Specjalistycznych w Katowicach, Szpital Śląski w Cieszynie. PRZEMYSŁ. Górnośląski Okręg Przemysłowy, zajmujący centralną część województwa, jest najsilniej uprzemysłowionym obszarem Polski. W województwie wyróżniamy jeszcze podmioty: Rybnicki Okręg Węglowy, Jaworznicko-Chrzanowski Okręg Przemysłowy, Bielski Okręg Przemysłowy, Częstochowski Okręg Przemysłowy, Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna, Gliwicka Specjalna Strefa Ekonomiczna. Zakłady przemysłowe: kopalnie węgla kamiennego: Jastrzębska Spółka Węglowa; huty żelaza i metali nieżelaznych: Huta Katowice, Huta Bankowa, Huta Częstochowa, Huta Będzin, Huta Łaziska; koksownie: Koksownia Przyjaźń, Koksownia Radlin; przemysł motoryzacyjny: Fiat Auto Poland w Bielsku-Białej i zakłady Opel GM w Gliwicach; przemysł chemiczny; przemysł włókienniczy - największe ośrodki to Częstochowa i Lubliniec; przemysł materiałów budowlanych; przemysł energetyczny: Elektrownia Rybnik, Elektrownia Jaworzno III, Elektrownia Jaworzno II, Elektrownia Łagisza, Elektrociepłownia Będzin, Elektrownia Porąbka-Żar. Zasoby surowców mineralnych: pokłady węgla kamiennego, pokłady rud żelaza, pokłady rud cynku i ołowiu. NAUKA I OŚWIATA: Szkoły wyższe: Akademia Ekonomiczna, Akademia Muzyczna, Akademia Polonijna, Akademia Wychowania Fizycznego, Akademia Sztuk Pięknych, Akademia Górniczo-Hutnicza, Akademia Techniczno-Humanistyczna, Akademia im. Jana Długosza, Bielska Wyższa Szkoła Biznesu i Informatyki im. J. Tyszkiewicza, Gliwicka Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości, Górnośląska Wyższa Szkoła Handlowa, Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Turystyki, Górnośląska Wyższa Szkoła Pedagogiczna, Górnośląska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości, Międzynarodowa Szkoła Bankowości i Finansów, Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna, wydział tańca współczesnego, Politechnika Śląska, Wyższa Szkoła Lingwinistyczna, Politechnika Częstochowska, Polska Akademia Nauk, Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych, Śląska Akademia Medyczna, Wyższe Seminarium Duchowne Archidiecezji Częstochowskiej, Śląska Wyższa Szkoła Informatyki, Śląska Wyższa Szkoła Zarządzania, Uniwersytet Śląski, Centralna Szkoła Państwowej Straży Pożarnej, Wyższa Szkoła Bankowa, Wyższa Szkoła Administracji, Wyższa Szkoła Bankowości i Finansów, Wyższa Szkoła Bankowości i Finansów, Wyższa Szkoła Biznesu, Wyższa Szkoła Ekonomii i Administracji, Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna, Wyższa Szkoła Handlowa, Wyższa Szkoła Humanistyczna, Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna, Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP, Instytut Pedagogiki, Wyższa Szkoła Planowania Strategicznego, Wyższa Szkoła Sztuk Performatywnych, Wyższa Szkoła Sztuki Stosowanej, Wyższa Szkoła Techniczna, Wyższa Szkoła Technologii Informatycznych, Wyższa Szkoła Umiejętności Społecznych, Wyższa Szkoła Zarządzania i Nauk Społecznych, Wyższa Szkoła Humanitas, Wyższa Szkoła Zarządzania Marketingowego i Języków Obcych, Wyższa Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy, Wyższe Seminarium Duchowne Braci Mniejszych, Wyższe Śląskie Seminarium Duchowne, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Prywatne Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Prywatne Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych. KULTURA. Biblioteki: Biblioteka Śląska. Muzea: Muzeum Śląskie, Muzeum Górnośląskie, Muzeum Śląska Cieszyńskiego, Muzeum Zagłębia, Muzeum Górnictwa Węglowego, Tyskie Muzeum Piwowarstwa, Muzeum Maszyn Biurowych, Muzeum Nośników Danych, Muzeum Prawa i Prawników Polskich, Muzeum Geologii Złóż, Muzeum Archidiecezjalne, Muzeum Misyjne OO. Franciszkanów, Muzeum Najmniejszych Książek Świata Zygmunta Szkocnego, Muzeum Biograficzne P. Stellera, Muzeum Sztygarka, Muzeum Historii Katowic, Muzeum Historii Jaworzna, Muzeum Dzwonków, Centralne Muzeum Pożarnictwa, Centrum Scenografii Polskiej, Górnośląski Park Etnograficzny, Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego, Izba Śląska, Sztolnia Czarnego Pstrąga, Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna, Skansen górniczy "Królowa Luiza", Skansen podziemny "Guido", Zabytkowa kopalnia "Ignacy", Państwowe Muzeum Wnętrz Zabytkowych, Muzeum Prasy Śląskiej, Skansen Zagroda Wsi Pszczyńskiej. Teatry: Teatr Śląski, Teatr Zagłębia, Śląski Teatr Tańca, Teatr Rozrywki, Teatr GuGalander, Teatr Ateneum, Teatr Korez, Teatr Cogitatur, Teatr Nowy, Teatr Locus, Teatr Iluzji, Teatr Domisol, Teatr Mały, Teatr Gry i Ludzie, Teatr Dzieci Zagłębia, Teatr Wielkie Koło, Teatr Peventorium, Teatr Lalki i Aktora "Arena", Gliwicki Teatr Muzyczny, Kinoteatr Rialto, Kinoteatr Tęcza, Kinoteatr Bałtyk, Kinoteatr X, Suka Off, Teatr Ziemi Rybnickiej, Teatr Polski, Teatr Lalek "Banialuka", Teatr im. Adama Mickiewicza, Teatr From Poland, Teatr im. Adama Mickiewicza. Muzyka: Filharmonia Śląska, Filharmonia Zabrzańska, Filharmonia Częstochowska, Opera Śląska, Estrada Śląska, Rawa Blues Festiwal, Metalmania, Mayday Festiwal, Off Festival, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia, Międzynarodowy Konkurs Dyrygentów im. G. Fitelberga, Międzynarodowy Festiwal Orkiestr Wojskowych, Państwowy Zespół Pieśni i Tańca "Śląsk". TURYSTYKA I WYPOCZYNEK. Beskid Śląski jest terenem turystycznym, na jego terenie znajdują się liczne ośrodki sportów zimowych, a także bazy turystyczne oraz szlaki turystyczne. Województwo śląskie jest miejscem o dużej liczbie jezior (szczególnie sztucznych) - wiele z nich umożliwia uprawianie sportów wodnych, np. zbiornik Pogoria w Dąbrowie Górniczej czy Zalew Rybnicki w Rybniku. na terenie województwa śląskiego znajdują się tereny pieszych wędrówek, wspinaczki skałkowej oraz speleologii na terenie Jury Krakowsko-Częstochowskiej tzn. Szlak Orlich Gniazd. Miejscowości wypoczynkowe województwa śląskiego: Szczyrk, Ustroń, Wisła, Kroczyce, Istebna, Brenna, Korbielów, Zwardoń, Rudy. Obiekty turystyczne województwa śląskiego: Klasztor na Jasnej Górze w Częstochowie, Zamek w Pszczynie, Zamek Piastowski w Gliwicach, Zespół klasztorno-pałacowy w Rudach, Zamek w Rybniku, Radiostacja gliwicka, Stare Miasto w Gliwicach, Zamek w Będzinie, Zamek w Chudowie, Zamek w Lublińcu, Zamek w Podzamczu koło Ogrodzieńca, Zamek w Olsztynie koło Częstochowy, Skansen górnictwa "Luiza" i "Guido" w Zabrzu, Kopalnia Rud Srebronośnych w Tarnowskich Górach, Skansen Kolei Wąskotorowych w Rudach, Centralne Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach, Trójkąt Trzech Cesarzy w Mysłowicach, Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku w Chorzowie, Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryji Panny w Rudach, Zabytki jurysdykcji karnej, Bazylika św. Antoniego w Rybniku, Kościół św. Mikołaja z XIII wieku w Lublińcu, Gotycki kościół pw. św. Trójcy w Wodzisławiu Śląskim z II poł. XV w., Kościół św. Katarzyny z 1534 r. w Rybniku, Kolegiata Św. Wojciecha i św. Katarzyny z XVI w. w Jaworznie, Dwór obronny w Jastrzebiu-Zdroju, Park Zdrojowy w Jastrzębiu-Zdroju, Zamek Sułkowskich w Bielsku-Białej, Katedra św. Mikołaja w Bielsku-Białej, Kościół św. Jakuba w Lubszy k/Lublińca z XIV w., Stare Miasto w Cieszynie XIII-XX w., Góra Zamkowa w Cieszynie XI-XIX w., Kaplica Zamkowa na Górze Zamkowej w Cieszynie (Rotunda) XI/XII w., Relikty wieży ostatecznej obrony i fragmentów zamku w na Górze Zamkowej w Cieszynie XII-XVI w., Wieża "Piastowska" na Górze Zamkowej w Cieszynie XIV w., Kościół św. Marii Magdaleny w Cieszynie z nekropolią Piastów Śląskich XIII-XIX w. PRZYRODA. Na terenie województwa ślaskiego znajdują się kompleksy leśne, których historyczne i umowne nazwy to: Bory Niemodlińskie, Bory Stobrawskie, Lasy Lubliniecko-Świerklanieckie, Lasy Raciborskie, Lasy Pszczyńskie. Parki krajobrazowe województwa śląskiego: Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku, Babiogórski Park Narodowy, Park Krajobrazowy Beskidu Małego, Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego, Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich, Park Krajobrazowy Lasy nad Górną Liswartą, Park Krajobrazowy Orlich Gniazd, Park Krajobrazowy Stawki, Załęczański Park Krajobrazowy, Żywiecki Park Krajobrazowy, Rezerwat przyrody Dolina Żabnika, Rezerwat sasanek. SPORT. Ważniejsze kluby sportowe województwa śląskiego: AZS Częstochowa, AWF Mickiewicz Katowice, AZS AWF Katowice, AZS US Katowice, Błękitni Aniołów, GKS Katowice, HC GKS Katowice, Hetman Szopienice, HKS Szopienice, Rozwój Katowice, MK Katowice, MKS Pałac Młodzieży Katowice, Naprzód Janów Katowice, Policyjny Klub Sportowy Katowice, Sparta Katowice, Dąb Katowice, EKS Katowice, FC Katowice, Górnik Katowice, KS Baildon Katowice, Pogoń Katowice, Zagłębie Sosnowiec, Czarni Sosnowiec, GKS Płomień Milowice, Victoria Lubliniec, K.P. Polska Energia SSA Sosnowiec, Piast Gliwice, Carbo Gliwice, Polonia Bytom, Szombierki Bytom, Górnik Miechowice, Rozbark Bytom, Stal Bobrek Bytom, Browary Tyskie Bobry Bytom, Zefir Bytom, Górnik Zabrze, Gwarek Zabrze, Walka Zabrze, Sparta Zabrze, Slavia Ruda Śląska, Grunwald Ruda Śląska, Urania Ruda Śląska, GKS 71 Tychy, GKS Tychy, Ruch Chorzów, Raków Częstochowa, AKS Chorzów, Dynamit Chorzów, Alba Elcho Chorzów, Szczakowianka Jaworzno, Victoria Jaworzno, Vitoria Częstochowa, RKS Grodziec, Śląsk Świętochłowice, Naprzód Lipiny, KS Strzybnica, CKS 1924 Czeladź, Concordia Knurów, Ruch Radzionków, MMKS Dąbrowa Górnicza, Sparta Lubliniec, ROW Rybnik, RKM Rybnik, RMKS Rybnik, TS Volley Rybnik, Odra Wodzisław, GKS Jastrzębie, Piast Cieszyn (obecnie Mieszko-Piast), KS Jastrzębski Węgiel, BKS Stal Bielsko-Biała, TS Podbeskidzie Bielsko-Biała, KS Naprzód 23 Rydułtowy dawny GKS, KS Wisła Ustronianka, Włókniarz Częstochowa. PODZIAŁ ADMINISTRACYJNY: Powiaty grodzkie województwa śląskiego: Katowice, Częstochowa, Sosnowiec, Gliwice, Zabrze, Bytom, Bielsko-Biała, Ruda Śląska, Rybnik, Tychy, Dąbrowa Górnicza, Chorzów, Jaworzno, Jastrzębie-Zdrój, Mysłowice, Siemianowice Śląskie, Żory, Piekary Śląskie, Świętochłowice. Powiaty ziemskie województwa śląskiego: powiat cieszyński, wodzisławski, będziński, bielski, żywiecki, tarnogórski, częstochowski, zawierciański, gliwicki, raciborski, pszczyński, mikołowski, kłobucki, lubliniecki, rybnicki, myszkowski, bieruńsko-lędziński. Miasta województwa śląskiego: Katowice, Częstochowa, Sosnowiec, Gliwice, Zabrze, Bytom, Bielsko-Biała, Ruda Śląska, Rybnik, Tychy, Dąbrowa Górnicza, Chorzów, Jaworzno, Jastrzębie-Zdrój, Mysłowice, Siemianowice Śląskie, Będzin, Żory, Tarnowskie Góry, Piekary Śląskie, Racibórz, Świętochłowice, Zawiercie, Wodzisław Śląski, Knurów, Mikołów, Cieszyn, Czechowice-Dziedzice, Czeladź, Myszków, Żywiec, Lubliniec, Czerwionka-Leszczyny, Pszczyna, Łaziska Górne, Rydułtowy, Bieruń, Pyskowice, Orzesze, Radlin, Radzionków, Lędziny, Ustroń, Skoczów, Pszów, Kłobuck, Wisła, Blachownia, Wojkowice, Poręba, Kalety, Imielin, Miasteczko Śląskie, Łazy, Sławków, Koniecpol, Szczyrk, Siewierz, Kuźnia Raciborska, Krzepice, Ogrodzieniec, Żarki, Woźniki, Szczekociny, Toszek, Strumień, Wilamowice, Koziegłowy, Krzanowice, Pilica, Sośnicowice. WOJEWODOWIE. Wojewodowie Śląscy (1922-1939): Józef Rymer, Antoni Schultis, Tadeusz Koncki, Mieczysław Bilski, Michał Grażyński. Przewodniczący Wojewódzkiej Rady Narodowej: Jerzy Ziętek. Wojewodowie Śląsko-Dąbrowscy (1945-1948): Jerzy Ziętek, Aleksander Zawadzki. Wojewodowie Katowiccy (1952-1997): Bolesław Jaszczuk, Jerzy Ziętek, Stanisław Kiermaszek, Zdzisław Legomski, Henryk Lichoń, Roman Paszkowski, Tadeusz Wnuk, Wojciech Czech, Eugeniusz Ciszak. Wojewodowie Śląscy (1997-...): Marek Kempski, Wilibald Winkler, Lechosław Jarzębski, Tomasz Pietrzykowski, Zygmunt Łukaszczyk.


Województwo Śląsko-Małopolskie


Urząd Województwa Śląskiego Informacje o Jurze Krakowsko-Częstochowskiej Żywiecczyzna Informacja Turystyczna Portal Częstochowy Zagłębie Dąbrowskie