Województwo ¦l±skie

Zagłębie D±browskie
"Kocham Zagłębie z niebem powleczonym ciężkimi chmurami, brzemiennym
od pyłów, dymów i sadzy."
 Edward Gierek, I Sekretarz KC PZPR


Małopolskie miasta Zagłębia D±browskiego s± silnie zintegrowane z przemysłowymi miastami Górnego ¦laska. Wszystkie te miasta leż± tak blisko siebie, że nieraz można nie zauważyć kiedy wyjeżdża się z jednego, a wjeżdża do drugiego. Razem tworz± one jedn± miejsk± aglomerację, zwan± katowick±. Tworzace j± miasta współpracuj± ze sob± i chc± razem utworzyć jedno wielkie miasto - metropolię ¶l±sko-d±browsk±. Zwiazków miedzy Zagłębiem a wschodnim ¦l±skiem jest wiele, nie tylko w sferze komunikacji czy infrastruktury komunalnej, ale również przyjacielskiej pomiędzy Zagłębiakami a ¦l±zakami. Dlaczego więc nazwanie d±browskich miast ¦l±skiem jest poważn± gaf± w towarzystwie i dlaczego tak Zagłębiacy jak ¦l±zacy oburzaj± się na to? Co innego s± bowiem zwi±zki gospodarcze czy przyjacielskie pomiędzy regionami, a co innego rezygnacja z własnej tożsamo¶ci regionalnej i dumy ze swojej małej ojczyzny. Zagłębiacy szczyc± się etosem robotniczego Zagłębia, mocnym wkładem w polska kulturę i swoj± własna specyfik±. Coraz mocniej walcz± o swoj± tożsamo¶ć i odrębno¶ć, która zanika pod naciskiem ¶l±skiego nazewnictwa.

"Folklor Zagłębia D±browskiego" (szkola.interkrasa.pl): Pojęcie "Zagłębia D±browskiego" pojawiło się w pi¶miennictwie na przełomie XIX i XX wieku na okre¶lenie terenu eksploatacji węgla kamiennego w Królestwie Polskim. Faktu wyodrębnienia się tego regionu należałoby upatrywać w czynnikach o naturze gospodarczej, szeroko uwzględniaj±c procesy historyczne. (...) Nazwa terytorialna "Zagłębie D±browskie" przyjęła się powszechnie w drugiej połowie XIX wieku jako okre¶lenie obszaru wokół miast: Będzina, Sosnowca, D±browy Górniczej, Czeladzi oraz Zawiercia i Z±bkowic. Powstała więc ta nazwa jako okre¶lenie obszaru gospodarczego, ziemi bogatej w złoża rud kruszcowych kruszcowych i węgla kamiennego. (...) Nazwa "Zagłębie D±browskie" przywodzi na my¶l przede wszystkim skupiska przemysłowe wokół wymienionych poprzednio miast. Jednakże ziemia leż±ca u zbiegu rzek Białej Przemszy i Krynicy jest znacznie rozleglejsza - od zachodu opiera się o Wyżynę ¦l±sk± a na wschodzie zamyka j± zachodnia krawędĽ Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Należ± tu okolice miast: Będzina, Zawiercia, Myszkowa i Olkusza. Oprócz o¶rodków przemysłowych Zagłębie posiada również swoje zielone zaplecze. (...)





"Dlaczego podziały między ¦l±skiem i Zagłębiem zasypuje sie poprzez zasypanie Zagłębia? Czy (...) region Zagłębie należy wyrzucić na ¶mietnik historii. Czy to robienie z nas ¦l±zków na siłę nie przełoży się - jak to zwykle bywa przy siłowych rozwi±zaniach - na siłow± reakcję tych, którzy po¶więcili życie dla kultywowania tradycji naszego regionu Zagłębia D±browskiego? Tu nie chodzi o animozje ale o obronę własnej tożsamo¶ci."  Piotr Krawczyk

"W¶ród opacznych opinii, niedomówień i fałszywych ustaleń zwi±zanych ze ¦l±skiem czołowe miejsce, je¶li tak można powiedzieć, zajmuje powszechne w kraju przekonanie, że kto¶, kto pochodzi z Sosnowca, Czeladzi, Będzina czy D±browy Górniczej, jest ¦l±zakiem (do Iwin koło dolno¶l±skiego Bolesławca, gdzie mieszka moja te¶ciowa, przyjeżdża na wakacje do dziadków pochodz±cych z Kresów Wschodnich kilkunastoletni wnuczek z Czeladzi, mówi o sobie, że jest ze ¦l±ska, a wszyscy rówie¶nicy nazywaj± go Hanysem!!!) (...). Od dawna silne były zwi±zki gospodarcze ¦l±ska i Zagłębia, umocnione po roku 1945 więzami ekonomicznymi i administracyjnymi. Kulturowo jednak i językowo s± to obszary zdecydowanie różne. Powtórzmy: Zagłębie językowo przynależy do Małopolski, co oznacza, że pod tym względem bliżej jest z Będzina do - dajmy na to - My¶lenic niż do oddalonych o 20 km Tarnowskich Gór! Proste formuły językowe - "sk±d idziesz?", "witajcie!", "czy masz czas?" itp. - brzmi± zupełnie różnie w ustach ¦l±zaka i Zagłębiaka - tak jak np. tylko ten drugi będzie używał ekspresyjnego okrzyku "rany boskie!" (bardzo popularnego w całej Małopolsce). (...) Żyjemy, ¦l±zacy i Zagłębiacy, tak blisko siebie, w tak podobnych uwarunkowaniach regionalno-gospodarczych, tak się wzajemnie wzbogacamy duchowo i obyczajowo, że powinni¶my sobie pa¶ć w objęcia. Ale takiemu gestowi musi towarzyszyć wyzwalaj±ca prawda - i o historii, i o języku tych ziem."  Prof. Jan Miodek

"Zagłębie D±browskie zostało całkowicie odcięte od własnej historii. Była ona niewygodna w epoce komunizmu (chodziło o jedno¶ć województwa) i jest ona bardzo niewygodna z tego samego powodu dzi¶. Każdy kto pozna historię ZD nie ma złudzeń, że region ten jest czę¶ci± Małopolski, pisze się o tym w rozmaitych fachowych opracowaniach, dziennikarze jednak z wiadomych przyczyn starannie unikaj± tego słowa w odniesieniu do miast regionu d±browskiego. Ludzie którzy mieszkaj± tu nawet 40 lat, nigdy nie słyszeli w TV czy Radiu lokalnym aby kto¶ nazwał S-ec miastem małopolskim!!! Dla nich to obco i dziwnie brzmi. Nawet w Jaworznie które jest w tym województwie od ok. 30 lat też prawie wszyscy uważaj±, że mieszkaj± na ¦l±sku. Region bez historii to zbiegowisko, na dzień dzisiejszy mamy wła¶nie w regionie d±browskim takie zbiegowisko i je¶li te sprawy nie zostan± odkurzone i przypomniane to nic się tu na lepsze nie zmieni. Nie ma żadnych w±tpliwo¶ci, że bez odwołania się i przypomnienia historycznych zwiazków z Małopolsk± nie będzie Zagłębia D±browskiego. Dlatego każdy kto twierdzi, że Zagłębie to ani ¦l±sk ani Małopolska działa na rzecz likwidacji tegoż regionu."  Ingner

"Nie wiem jak to wygl±da u innych, ale ja mieszkam od 1,5 roku w Krakowie i dalej jestem lokaln± zagłębiowsk± patriotk±. W¶ciekam się w sytuacjach typu:
- Pochodzę z Sosnowca.
- No tak, tam na ¦l±sku cieżko się żyje...w Krakowie lepiej.
Zawsze kwituje to tak:
- W Zagłębiu! Za ¦l±sk to u nas bij±!
Odliczam dni do powrotu do mojego ukochanego miasta."
ja, forum www.sosnowiec.info.pl

"Gdy gdzie¶ czytam, że panie na danym zdjęciu s± ubrane w stroje zagłębiowskie, a w rzeczywisto¶ci jest to strój ¶l±ski, to dostaję dreszczy. Proszę na przykład zobaczyć wydawnictwo miasta Czeladzi, w którym jako strój z obszaru Zagłębia przedstawiany jest strój z Górnego ¦l±ska. Dzieci zagłębiowskie na uroczysto¶ciach szkolnych tańcz± w strojach łowickich b±dĽ krakowskich, a przecież mamy swój, acz mało znany i skromny strój ludowy."  Dobrawa Skonieczna-Gawlik, etnografka w Muzeum Zagłębia w Będzinie


INFORMATOR REGIONALNY WOJ.¦L.
fot. www.um.sosnowiec.pl  
Sosnowiec na Placu Stulecia
Zagłębie D±browskie w internecie:
Portal Zagłębia D±browskiego
Blog Ingnera
O Zagłębiakach w internecie:
Zagłębie to nie jest ¦l±sk!

DZIENNIKARZE W BŁĘDZIE »
REGIONY WOJ. ¦LˇSKIEGO:
Ziemia Częstochowska »
Zagłębie D±browskie i Krakowskie »
Żywiecczyzna »
Wschodni Górny ¦l±sk »
MIASTA WOJ.¦LˇSKIEGO »
CIEKAWOSTKI W ¦LˇSKIEM »
FORA REGIONALNE »



Metropolia ¦l±sko-D±browska

Mapy województwa ¶l±skiego


Informator regionalny województwa ¶l±skiego

<a href=http://wslaskiem.pl/ title="Województwo ¦l±skie"><img src=http://wslaskiem.pl/button.gif width=120 height=60 alt="Informator regionalny województwa ¶l±skiego"></a>
Poprzyj now± nazwę województwa!
Dodaj na swoj± stronę ten button!
Województwo ¶l±skie - jedno z 16 województw, jednostka samorz±du terytorialnego i jednostka podziału administracyjnego Polski. Województwo zostało utworzone 1 stycznia 1999 na mocy Ustawy o samorz±dzie województwa z 5 czerwca 1998. Stolic± województwa s± Katowice. Województwo ¶l±skie jest jedynym województwem w Polsce, w którym jest więcej powiatów grodzkich (19) niż powiatów ziemskich (17). HISTORIA. Obecne województwo ¶l±skie zostało utworzone w 1999 roku z województw poprzedniego podziału administracyjnego: katowickiego (oprócz gmin powiatów olkuskiego1 i chrzanowskiego oraz gminy Brzeszcze z powiatu o¶więcimskiego), bielskiego (oprócz gmin powiatów suskiego, wadowickiego i o¶więcimskiego), częstochowskiego (oprócz gmin znajduj±cych się obecnie w powiatach oleskim (6 gmin), pajęczańskim (3 gminy), radomszczańskim (2 gminy) i włoszczowskim (3 gminy), 1 Gmina miejska Sławków znalazła się pocz±tkowo w powiecie olkuskim w woj. małopolskim. 1.I.2002 została, przeniesiona do powiatu będzińskiego w woj. ¶l±skim. W latach 1922-1939 istniało pierwsze polskie województwo ¶l±skie, które miało status obszaru outonomicznego w kraju - było ono złożone jedynie w ziem ¶l±skich, przyznanych Polsce w 1922 roku. W latach 1945-1950 istniało województwo ¶l±sko-d±browskie, którego obszar po czę¶ci pokrywał się z dzisiejszym województwem ¶l±skim - zostało ono podzielone na póĽniejesze województwa katowickie i opolskie. GEOGRAFIA. Położenie: Województwo ¶l±skie jest położone na południu Polski, nad górn± Wisł±, Odr± i Wart± i graniczy z Czechami i Słowacj±. Pod względem geograficzno-fizycznym na terenie tego województwa znajduj± się: Wyżyna ¦l±ska, Wyżyna Krakowsko-Częstochowska, Pagóry Jaworznickie, Kotlina O¶więcimska, Płaskowyż Głubczycki, Płaskowyż Rybnicki, Beskid ¦l±ski, Beskid Żywiecki, Beskid Mały, Kotlina Żywiecka. Geografia historyczna - podział powierzchni województwa ¶l±skiego: 48% - Górny ¦l±sk należ±cy do ¦l±ska (¦l±sk Cieszyński, ziemia pszczyńska, Górno¶l±skie Zagłębie Węglowe: ziemia lubliniecka, ziemia bytomska, ziemia katowicko-mysłowicka, ziemia rybnicko-raciborska, ziemia toszecko-gliwicka), 46% - ziemia krakowska należ±ca historycznie do Małopolski (Zagłębie D±browskie, Żywiecczyzna, ziemia częstochowska), 7% - ziemie należ±ce historycznie do Wielkopolski (ziemia sieradzka, ziemia wieluńska). TRANSPORT I KOMUNIKACJA. Komunikacja: Przez województwo ¶l±skie przebiega szereg linii kolejowych. Silnie rozwinięta jest też sieć dróg. Biegnie tędy Autostrada A4, E40 (trasa europejska), E75 (trasa europejska) oraz kilkana¶cie dróg krajowych i dróg wojewódzkich. Budowana jest kolejna autostrada - A1. Znajduje się tu międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice. Komunikacja miejska to przede wszystkim KZK GOP i MZK Jastrzębie Zdrój. Transport kolejowy: Województwo ¶l±skie stanowi jeden z największych węzłów komunikacji kolejowej w Polsce - pasażerskiej i towarowej. Z katowickiego dworca kolejowego odjeżdżaj± poci±gi wszystkich kategorii, w tym EuroCity i InterCity, zapewniaj±ce poł±czenia z największymi miastami w Polsce oraz z Czechami, Słowacj±, Węgrami, Austri± i Niemcami. Duż± rolę odgrywaj± przewozy tranzytowe, także międzynarodowe. Funkcjonuj± tu cztery kolejowe przej¶cia graniczne: Zebrzydowice-Piotrowice, chałupki-Bogumin, Zwardoń-Skalite, Cieszyn-Czeski Cieszyn. Transport lotniczy: W odległo¶ci ok. 30 km na północ od centrum Katowic znajduje się międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice. Ma on terminal pasażerski oraz terminal cargo. Port obsługuje stałe poł±czenia rejsowe z ponad dwudziestoma lotniskami liniami lotniczymi: Air France, Centralwings, EuroLOT, LOT, Lufthansa, Wizz Air oraz Rainair. W województwie ¶l±skim znajduj± się też lotniska sportowe: w Katowicach (lotnisko Muchowiec), w Rybniku (lotnisko Gotartowice), w Gliwicach, Bielsku-Białej, Częstochowie. Transport wodny: Port Gliwice obecnie wraz ze stacj± kolejow±, terminalem celnym, wolnym obszarem celnym, baz± magazynow±, parkingami i biurami jest jednym z elementów ¦l±skiego Centrum Logistyki. Port w Gliwicach uważany jest za najnowocze¶niejszy i najbardziej uniwersalny port ¶ródl±dowy w kraju. Poprzez sieć kanałów i rzekę Odrę poł±czony jest on z siecia kanałów niemieckich (Berlin) oraz morzem Bałtyckim. OPIEKA MEDYCZNA. O¶rodki zdrowia: Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 1 im. prof. Józefa Gasińskiego w Tychach, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 2 w Jastrzębiu-Zdroju, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 3 w Rybniku, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 4 w Bytomiu, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 5 im. ¶w. Barbary w Sosnowcu, Wojewódzki Szpital Zespolony im. prof. dr Witolda Orłowskiego w Częstochowie, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Naj¶więtszej Maryi Panny w Częstochowie, Miejski Szpital im. dr. T. Chałubińskiego w Częstochowie, Szpital Hutniczy w Częstochowie, Wojewódzki Szpital Zespolony w Częstochowie, Szpital Wojewódzki w Bielsku-Białej, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Lublińcu, Szpital Wielospecjalistyczny w Jaworznie, Szpital MSWiA w Katowicach, 106 Szpital Wojskowy z Przychodni±-Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Gliwicach, Okręgowy Szpital Kolejowy w Katowicach, ¦l±skie Centrum Chorób Serca w Zabrzu, Częstochowskie Regionalne Centrum Chorób Serca i Naczyń, Centrum Onkologii-Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie Oddział w Gliwicach, Beskidzkie Centrum Onkologii im. Jana Pawła II w Bielsku-Białej, Centrum Psychiatrii w Katowicach, Wojewódzki Szpital Neuropsychiatryczny im dr Emila Cyrana w Lublińcu, Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Rybniku, Wielospecjalistyczny Szpital w Jaworznie, Wojewódzki Szpital Chorób Płuc im. dr Alojzego Pawelca w Wodzisławiu ¦l±skim, Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej w Piekarach ¦l±skich, Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny ¦l±skiej Akademii Medycznej w Katowicach, Centrum Leczenia Oparzeń w Siemianowicach ¦l±skich, Wojewódzki O¶rodek Lecznictwa Odwykowego i Zakład Opiekuńczo-Leczniczy w Gorzycach, Górno¶l±skie Centrum Zdrowia Dziecka i Matki w Katowicach, Centrum Pediatrii im. Jana Pawła II w Sosnowcu, Wojewódzki Zakład Opieki Zdrowotnej nad Matk±, Dzieckiem i Młodzież± w Częstochowie, Wojewódzkie Centrum Pediatrii Kubalonka w Istebnej, Wojewódzki Szpital Rehabilitacyjny dla Dzieci w Jastrzębiu-Zdroju, Chorzowskie Centrum Pediatrii i Onkologii im. dr. E. Hankego, ¦l±ski Szpital Reumatologiczno-Rehabilitacyjny im. gen. Jerzego Ziętka w Ustroniu, Zespół Wojewódzkich Przychodni Specjalistycznych w Katowicach, Szpital ¦l±ski w Cieszynie. PRZEMYSŁ. Górno¶l±ski Okręg Przemysłowy, zajmuj±cy centraln± czę¶ć województwa, jest najsilniej uprzemysłowionym obszarem Polski. W województwie wyróżniamy jeszcze podmioty: Rybnicki Okręg Węglowy, Jaworznicko-Chrzanowski Okręg Przemysłowy, Bielski Okręg Przemysłowy, Częstochowski Okręg Przemysłowy, Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna, Gliwicka Specjalna Strefa Ekonomiczna. Zakłady przemysłowe: kopalnie węgla kamiennego: Jastrzębska Spółka Węglowa; huty żelaza i metali nieżelaznych: Huta Katowice, Huta Bankowa, Huta Częstochowa, Huta Będzin, Huta Łaziska; koksownie: Koksownia PrzyjaĽń, Koksownia Radlin; przemysł motoryzacyjny: Fiat Auto Poland w Bielsku-Białej i zakłady Opel GM w Gliwicach; przemysł chemiczny; przemysł włókienniczy - największe o¶rodki to Częstochowa i Lubliniec; przemysł materiałów budowlanych; przemysł energetyczny: Elektrownia Rybnik, Elektrownia Jaworzno III, Elektrownia Jaworzno II, Elektrownia Łagisza, Elektrociepłownia Będzin, Elektrownia Por±bka-Żar. Zasoby surowców mineralnych: pokłady węgla kamiennego, pokłady rud żelaza, pokłady rud cynku i ołowiu. NAUKA I O¦WIATA: Szkoły wyższe: Akademia Ekonomiczna, Akademia Muzyczna, Akademia Polonijna, Akademia Wychowania Fizycznego, Akademia Sztuk Pięknych, Akademia Górniczo-Hutnicza, Akademia Techniczno-Humanistyczna, Akademia im. Jana Długosza, Bielska Wyższa Szkoła Biznesu i Informatyki im. J. Tyszkiewicza, Gliwicka Wyższa Szkoła Przedsiębiorczo¶ci, Górno¶l±ska Wyższa Szkoła Handlowa, Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Turystyki, Górno¶l±ska Wyższa Szkoła Pedagogiczna, Górno¶l±ska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczo¶ci, Międzynarodowa Szkoła Bankowo¶ci i Finansów, Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna, wydział tańca współczesnego, Politechnika ¦l±ska, Wyższa Szkoła Lingwinistyczna, Politechnika Częstochowska, Polska Akademia Nauk, Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych, ¦l±ska Akademia Medyczna, Wyższe Seminarium Duchowne Archidiecezji Częstochowskiej, ¦l±ska Wyższa Szkoła Informatyki, ¦l±ska Wyższa Szkoła Zarz±dzania, Uniwersytet ¦l±ski, Centralna Szkoła Państwowej Straży Pożarnej, Wyższa Szkoła Bankowa, Wyższa Szkoła Administracji, Wyższa Szkoła Bankowo¶ci i Finansów, Wyższa Szkoła Bankowo¶ci i Finansów, Wyższa Szkoła Biznesu, Wyższa Szkoła Ekonomii i Administracji, Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna, Wyższa Szkoła Handlowa, Wyższa Szkoła Humanistyczna, Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna, Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP, Instytut Pedagogiki, Wyższa Szkoła Planowania Strategicznego, Wyższa Szkoła Sztuk Performatywnych, Wyższa Szkoła Sztuki Stosowanej, Wyższa Szkoła Techniczna, Wyższa Szkoła Technologii Informatycznych, Wyższa Szkoła Umiejętno¶ci Społecznych, Wyższa Szkoła Zarz±dzania i Nauk Społecznych, Wyższa Szkoła Humanitas, Wyższa Szkoła Zarz±dzania Marketingowego i Języków Obcych, Wyższa Szkoła Zarz±dzania Ochron± Pracy, Wyższe Seminarium Duchowne Braci Mniejszych, Wyższe ¦l±skie Seminarium Duchowne, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Prywatne Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Prywatne Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych. KULTURA. Biblioteki: Biblioteka ¦l±ska. Muzea: Muzeum ¦l±skie, Muzeum Górno¶l±skie, Muzeum ¦l±ska Cieszyńskiego, Muzeum Zagłębia, Muzeum Górnictwa Węglowego, Tyskie Muzeum Piwowarstwa, Muzeum Maszyn Biurowych, Muzeum No¶ników Danych, Muzeum Prawa i Prawników Polskich, Muzeum Geologii Złóż, Muzeum Archidiecezjalne, Muzeum Misyjne OO. Franciszkanów, Muzeum Najmniejszych Ksi±żek ¦wiata Zygmunta Szkocnego, Muzeum Biograficzne P. Stellera, Muzeum Sztygarka, Muzeum Historii Katowic, Muzeum Historii Jaworzna, Muzeum Dzwonków, Centralne Muzeum Pożarnictwa, Centrum Scenografii Polskiej, Górno¶l±ski Park Etnograficzny, ¦l±skie Centrum Dziedzictwa Kulturowego, Izba ¦l±ska, Sztolnia Czarnego Pstr±ga, Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna, Skansen górniczy "Królowa Luiza", Skansen podziemny "Guido", Zabytkowa kopalnia "Ignacy", Państwowe Muzeum Wnętrz Zabytkowych, Muzeum Prasy ¦l±skiej, Skansen Zagroda Wsi Pszczyńskiej. Teatry: Teatr ¦l±ski, Teatr Zagłębia, ¦l±ski Teatr Tańca, Teatr Rozrywki, Teatr GuGalander, Teatr Ateneum, Teatr Korez, Teatr Cogitatur, Teatr Nowy, Teatr Locus, Teatr Iluzji, Teatr Domisol, Teatr Mały, Teatr Gry i Ludzie, Teatr Dzieci Zagłębia, Teatr Wielkie Koło, Teatr Peventorium, Teatr Lalki i Aktora "Arena", Gliwicki Teatr Muzyczny, Kinoteatr Rialto, Kinoteatr Tęcza, Kinoteatr Bałtyk, Kinoteatr X, Suka Off, Teatr Ziemi Rybnickiej, Teatr Polski, Teatr Lalek "Banialuka", Teatr im. Adama Mickiewicza, Teatr From Poland, Teatr im. Adama Mickiewicza. Muzyka: Filharmonia ¦l±ska, Filharmonia Zabrzańska, Filharmonia Częstochowska, Opera ¦l±ska, Estrada ¦l±ska, Rawa Blues Festiwal, Metalmania, Mayday Festiwal, Off Festival, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia, Międzynarodowy Konkurs Dyrygentów im. G. Fitelberga, Międzynarodowy Festiwal Orkiestr Wojskowych, Państwowy Zespół Pie¶ni i Tańca "¦l±sk". TURYSTYKA I WYPOCZYNEK. Beskid ¦l±ski jest terenem turystycznym, na jego terenie znajduj± się liczne o¶rodki sportów zimowych, a także bazy turystyczne oraz szlaki turystyczne. Województwo ¶l±skie jest miejscem o dużej liczbie jezior (szczególnie sztucznych) - wiele z nich umożliwia uprawianie sportów wodnych, np. zbiornik Pogoria w D±browie Górniczej czy Zalew Rybnicki w Rybniku. na terenie województwa ¶l±skiego znajduj± się tereny pieszych wędrówek, wspinaczki skałkowej oraz speleologii na terenie Jury Krakowsko-Częstochowskiej tzn. Szlak Orlich Gniazd. Miejscowo¶ci wypoczynkowe województwa ¶l±skiego: Szczyrk, Ustroń, Wisła, Kroczyce, Istebna, Brenna, Korbielów, Zwardoń, Rudy. Obiekty turystyczne województwa ¶l±skiego: Klasztor na Jasnej Górze w Częstochowie, Zamek w Pszczynie, Zamek Piastowski w Gliwicach, Zespół klasztorno-pałacowy w Rudach, Zamek w Rybniku, Radiostacja gliwicka, Stare Miasto w Gliwicach, Zamek w Będzinie, Zamek w Chudowie, Zamek w Lublińcu, Zamek w Podzamczu koło Ogrodzieńca, Zamek w Olsztynie koło Częstochowy, Skansen górnictwa "Luiza" i "Guido" w Zabrzu, Kopalnia Rud Srebrono¶nych w Tarnowskich Górach, Skansen Kolei W±skotorowych w Rudach, Centralne Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach, Trójk±t Trzech Cesarzy w Mysłowicach, Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku w Chorzowie, Ko¶ciół pw. Wniebowzięcia Naj¶więtszej Maryji Panny w Rudach, Zabytki jurysdykcji karnej, Bazylika ¶w. Antoniego w Rybniku, Ko¶ciół ¶w. Mikołaja z XIII wieku w Lublińcu, Gotycki ko¶ciół pw. ¶w. Trójcy w Wodzisławiu ¦l±skim z II poł. XV w., Ko¶ciół ¶w. Katarzyny z 1534 r. w Rybniku, Kolegiata ¦w. Wojciecha i ¶w. Katarzyny z XVI w. w Jaworznie, Dwór obronny w Jastrzebiu-Zdroju, Park Zdrojowy w Jastrzębiu-Zdroju, Zamek Sułkowskich w Bielsku-Białej, Katedra ¶w. Mikołaja w Bielsku-Białej, Ko¶ciół ¶w. Jakuba w Lubszy k/Lublińca z XIV w., Stare Miasto w Cieszynie XIII-XX w., Góra Zamkowa w Cieszynie XI-XIX w., Kaplica Zamkowa na Górze Zamkowej w Cieszynie (Rotunda) XI/XII w., Relikty wieży ostatecznej obrony i fragmentów zamku w na Górze Zamkowej w Cieszynie XII-XVI w., Wieża "Piastowska" na Górze Zamkowej w Cieszynie XIV w., Ko¶ciół ¶w. Marii Magdaleny w Cieszynie z nekropoli± Piastów ¦l±skich XIII-XIX w. PRZYRODA. Na terenie województwa ¶laskiego znajduj± się kompleksy le¶ne, których historyczne i umowne nazwy to: Bory Niemodlińskie, Bory Stobrawskie, Lasy Lubliniecko-¦wierklanieckie, Lasy Raciborskie, Lasy Pszczyńskie. Parki krajobrazowe województwa ¶l±skiego: Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku, Babiogórski Park Narodowy, Park Krajobrazowy Beskidu Małego, Park Krajobrazowy Beskidu ¦l±skiego, Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich, Park Krajobrazowy Lasy nad Górn± Liswart±, Park Krajobrazowy Orlich Gniazd, Park Krajobrazowy Stawki, Załęczański Park Krajobrazowy, Żywiecki Park Krajobrazowy, Rezerwat przyrody Dolina Żabnika, Rezerwat sasanek. SPORT. Ważniejsze kluby sportowe województwa ¶l±skiego: AZS Częstochowa, AWF Mickiewicz Katowice, AZS AWF Katowice, AZS US Katowice, Błękitni Aniołów, GKS Katowice, HC GKS Katowice, Hetman Szopienice, HKS Szopienice, Rozwój Katowice, MK Katowice, MKS Pałac Młodzieży Katowice, Naprzód Janów Katowice, Policyjny Klub Sportowy Katowice, Sparta Katowice, D±b Katowice, EKS Katowice, FC Katowice, Górnik Katowice, KS Baildon Katowice, Pogoń Katowice, Zagłębie Sosnowiec, Czarni Sosnowiec, GKS Płomień Milowice, Victoria Lubliniec, K.P. Polska Energia SSA Sosnowiec, Piast Gliwice, Carbo Gliwice, Polonia Bytom, Szombierki Bytom, Górnik Miechowice, Rozbark Bytom, Stal Bobrek Bytom, Browary Tyskie Bobry Bytom, Zefir Bytom, Górnik Zabrze, Gwarek Zabrze, Walka Zabrze, Sparta Zabrze, Slavia Ruda ¦l±ska, Grunwald Ruda ¦l±ska, Urania Ruda ¦l±ska, GKS 71 Tychy, GKS Tychy, Ruch Chorzów, Raków Częstochowa, AKS Chorzów, Dynamit Chorzów, Alba Elcho Chorzów, Szczakowianka Jaworzno, Victoria Jaworzno, Vitoria Częstochowa, RKS Grodziec, ¦l±sk ¦więtochłowice, Naprzód Lipiny, KS Strzybnica, CKS 1924 CzeladĽ, Concordia Knurów, Ruch Radzionków, MMKS D±browa Górnicza, Sparta Lubliniec, ROW Rybnik, RKM Rybnik, RMKS Rybnik, TS Volley Rybnik, Odra Wodzisław, GKS Jastrzębie, Piast Cieszyn (obecnie Mieszko-Piast), KS Jastrzębski Węgiel, BKS Stal Bielsko-Biała, TS Podbeskidzie Bielsko-Biała, KS Naprzód 23 Rydułtowy dawny GKS, KS Wisła Ustronianka, Włókniarz Częstochowa. PODZIAŁ ADMINISTRACYJNY: Powiaty grodzkie województwa ¶l±skiego: Katowice, Częstochowa, Sosnowiec, Gliwice, Zabrze, Bytom, Bielsko-Biała, Ruda ¦l±ska, Rybnik, Tychy, D±browa Górnicza, Chorzów, Jaworzno, Jastrzębie-Zdrój, Mysłowice, Siemianowice ¦l±skie, Żory, Piekary ¦l±skie, ¦więtochłowice. Powiaty ziemskie województwa ¶l±skiego: powiat cieszyński, wodzisławski, będziński, bielski, żywiecki, tarnogórski, częstochowski, zawierciański, gliwicki, raciborski, pszczyński, mikołowski, kłobucki, lubliniecki, rybnicki, myszkowski, bieruńsko-lędziński. Miasta województwa ¶l±skiego: Katowice, Częstochowa, Sosnowiec, Gliwice, Zabrze, Bytom, Bielsko-Biała, Ruda ¦l±ska, Rybnik, Tychy, D±browa Górnicza, Chorzów, Jaworzno, Jastrzębie-Zdrój, Mysłowice, Siemianowice ¦l±skie, Będzin, Żory, Tarnowskie Góry, Piekary ¦l±skie, Racibórz, ¦więtochłowice, Zawiercie, Wodzisław ¦l±ski, Knurów, Mikołów, Cieszyn, Czechowice-Dziedzice, CzeladĽ, Myszków, Żywiec, Lubliniec, Czerwionka-Leszczyny, Pszczyna, Łaziska Górne, Rydułtowy, Bieruń, Pyskowice, Orzesze, Radlin, Radzionków, Lędziny, Ustroń, Skoczów, Pszów, Kłobuck, Wisła, Blachownia, Wojkowice, Poręba, Kalety, Imielin, Miasteczko ¦l±skie, Łazy, Sławków, Koniecpol, Szczyrk, Siewierz, KuĽnia Raciborska, Krzepice, Ogrodzieniec, Żarki, WoĽniki, Szczekociny, Toszek, Strumień, Wilamowice, Koziegłowy, Krzanowice, Pilica, So¶nicowice. WOJEWODOWIE. Wojewodowie ¦l±scy (1922-1939): Józef Rymer, Antoni Schultis, Tadeusz Koncki, Mieczysław Bilski, Michał Grażyński. Przewodnicz±cy Wojewódzkiej Rady Narodowej: Jerzy Ziętek. Wojewodowie ¦l±sko-D±browscy (1945-1948): Jerzy Ziętek, Aleksander Zawadzki. Wojewodowie Katowiccy (1952-1997): Bolesław Jaszczuk, Jerzy Ziętek, Stanisław Kiermaszek, Zdzisław Legomski, Henryk Lichoń, Roman Paszkowski, Tadeusz Wnuk, Wojciech Czech, Eugeniusz Ciszak. Wojewodowie ¦l±scy (1997-...): Marek Kempski, Wilibald Winkler, Lechosław Jarzębski, Tomasz Pietrzykowski, Zygmunt Łukaszczyk.


Województwo ¦l±sko-Małopolskie


Urz±d Województwa ¦l±skiego Beskidy Zobacz ¦l±sk, Górny i Dolny Zabytki Techniki Informator Kulturalny Metropolia Silesia-Dabrova